Dava Dosya Cevaplama
Feragat dilekçesi: davadan feragat nasıl yapılır, sonuçları ve dilekçe iskeleti
Feragat dilekçesi, davacının dava ile istediği şeyden (talep sonucundan) kısmen ya da tamamen vazgeçtiğini mahkemeye bildirdiği dilekçedir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 307-312. maddelerine göre davadan feragat karşı tarafın ya da mahkemenin onayına bağlı değildir, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir ve kesin hüküm gibi sonuç doğurur; yani geri dönüşü olan bir işlem değildir. Bu rehberde davadan feragatin ne olduğunu, davanın geri alınması ve kabulden farkını, feragat dilekçesinin şeklini ve zamanını, yargılama giderleri ile harç sonucunu ve yer tutuculu bir dilekçe iskeletini kanun metniyle anlatıyoruz. Bu yazı genel bilgilendirmedir; hukuki danışmanlık ya da avukatlık hizmeti değildir.
Yayın:
1- Davadan feragat nedir?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 307. maddesi feragati tek cümleyle tanımlar: feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Talep sonucu, dava dilekçesinin sonunda mahkemeden ne istendiğini gösteren bölümdür. Davacı bu istemin tamamından vazgeçerse tamamen feragat, yalnız bir bölümünden vazgeçerse kısmen feragat söz konusu olur.
Feragat davacıya ait bir usul işlemidir. Davalının dava karşısındaki karşılığı ise kabuldür: HMK 308'e göre kabul, davacının talep sonucuna davalının kısmen veya tamamen muvafakat etmesidir. Feragatte davacı “istediğimden vazgeçiyorum”, kabulde davalı “istenene razıyım” der. İki işlem de dilekçeyle ya da duruşmada sözlü yapılabilir ve aynı maddelerde düzenlenir. Davadan feragat dört adımda sonuç doğurur:
- Davacı feragat dilekçesi verir
- Mahkeme feragati tutanağa ya da dosyaya alır
- Feragat nedeniyle karar verilir
- Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur
2- Feragat, davanın geri alınması ve kabul arasındaki fark
Feragat sıkça davanın geri alınmasıyla karıştırılır. HMK 123'e göre davacı, hüküm kesinleşinceye kadar ancak davalının açık rızası ile davasını geri alabilir ve bu durumda davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. Feragatte ise böyle bir rıza aranmaz: HMK 309/2'ye göre feragat ve kabulün hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir.
Sonuç da farklıdır. Geri almada kanun davanın açılmamış sayılmasını öngörür; feragat ise HMK 311'e göre kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. HMK 114'e göre aynı davanın daha önce kesin hükme bağlanmamış olması bir dava şartıdır; bu nedenle feragat edilen talep için aynı taraflar arasında yeni dava açmak bu şart bakımından sorun doğurur. Hangi yolun dosyanıza uygun olduğunu somut dosyanızda avukata danışın. Feragat, kabul ve geri alma arasındaki fark aşağıdaki tablodadır:
- Davadan feragat: rıza gerekmez, kesin hüküm gibi (HMK 309, 311)
- Davayı kabul: rıza gerekmez, kesin hüküm gibi (HMK 308, 311)
- Davanın geri alınması: davalının açık rızası gerekir, dava açılmamış sayılır (HMK 123)
| İşlem | Kim yapar | Karşı tarafın rızası | Sonuç | Kanun |
|---|---|---|---|---|
| Davadan feragat | Davacı | Gerekmez | Kesin hüküm gibi sonuç doğurur | HMK 307, 309, 311 |
| Davayı kabul | Davalı | Gerekmez | Kesin hüküm gibi sonuç doğurur | HMK 308, 309, 311 |
| Davanın geri alınması | Davacı | Davalının açık rızası gerekir | Dava açılmamış sayılır | HMK 123 |
3- Feragat dilekçesinin şekli ve şartları
HMK 309 feragatin nasıl yapılacağını dört fıkrada düzenler. Birinci fıkraya göre feragat ve kabul, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır. Sözlü feragat duruşmada tutanağa geçirilir; duruşma dışında ise feragat dilekçesi verilir. İkinci fıkra karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatini aramaz.
Üçüncü fıkraya göre kısmen feragatte, feragat edilen kısmın dilekçede yahut tutanakta açıkça gösterilmesi gerekir. Örneğin birden fazla alacak kalemi istenen bir davada hangi kalemden ya da hangi tutardan vazgeçildiği belirsiz bırakılmamalıdır. Dördüncü fıkraya göre feragat kayıtsız ve şartsız olmalıdır: “karşı taraf şunu yaparsa feragat ediyorum” gibi bir koşul eklenemez. Taraflar karşılıklı edimlerle uyuşmazlığı bitirmek istiyorsa kanunun öngördüğü yol HMK 313'teki sulhtur; sulh, kanuna göre şarta bağlı olarak da yapılabilir.
Dava vekille takip ediliyorsa ayrıca vekâletnameye bakmak gerekir. HMK 74'e göre açıkça yetki verilmemiş ise vekil davadan veya kanun yollarından feragat edemez. Feragat dilekçesini vekil verecekse vekâletnamede bu yetkinin açıkça yazılı olması gerekir. Feragat dilekçesinin şartları:
- Dilekçeyle ya da duruşmada sözlü yapılır
- Karşı tarafın ve mahkemenin onayı gerekmez
- Kısmen feragatte vazgeçilen kısım açıkça yazılır
- Kayıtsız ve şartsız olmalıdır
- Vekil için vekâletnamede açık yetki gerekir
4- Feragat ne zamana kadar yapılabilir?
HMK 310/1'e göre feragat ve kabul, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir. Yani yalnız ilk derece yargılaması sürerken değil, karar verildikten sonra da hüküm kesinleşmediği sürece davadan feragat mümkündür. Kararın ne zaman kesinleştiğini anlamak için kanun yolu sürelerine bakmak gerekir; bu konuda istinaf süresi yazımız ayrıntılı bilgi verir.
Kanun, hükümden sonraki feragat için 7251 sayılı Kanunla eklenen iki özel kural koyar. HMK 310/2'ye göre feragat, hükmün verilmesinden sonra yapılmışsa, taraflarca kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez ve ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesince feragat doğrultusunda ek karar verilir. HMK 310/3'e göre feragat dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir. Karar ile kanun yolu ilişkisini gerekçeli karar nedir ve temyiz dilekçesi örneği yazılarımızda da anlatıyoruz. Feragat ne zamana kadar? Zamana göre ne olacağı:
- Yargılama sürerken: mahkeme feragat nedeniyle karar verir
- Hükümden sonra: feragat doğrultusunda ek karar verilir
- Temyiz aşamasında: Yargıtay dosyayı ek karar için geri gönderir
- Hüküm kesinleştikten sonra: feragat yapılamaz
5- Davadan feragatin sonuçları
HMK 311'in ilk cümlesi feragatin en önemli sonucunu söyler: feragat ve kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Feragat edilen talep bakımından dava, sanki davacı aleyhine karara bağlanmış gibi sona erer. Bu nedenle feragat dilekçesi, “şimdilik bırakıyorum, sonra yeniden açarım” düşüncesiyle verilecek bir dilekçe değildir; o amaç için kanunun düzenlediği yol, davalının açık rızasıyla davanın geri alınmasıdır (HMK 123).
Aynı maddenin ikinci cümlesine göre irade bozukluğu hâllerinde, feragat ve kabulün iptali istenebilir. Kanun burada genel bir geri alma hakkı tanımaz; yalnız iradenin sakatlandığı durumlarda iptal yolunu açar. İrade bozukluğunun dosyanızda bulunup bulunmadığı ve iptalin nasıl isteneceği somut olaya bağlıdır; bu konuda avukata danışın. Kısmen feragatte bu sonuçlar yalnız vazgeçilen kısım için doğar; kalan talep bakımından yargılama sürer. Davadan feragatin sonuçları:
- Feragat edilen talep kesin hüküm gibi sona erer
- Aynı talep için yeni dava dava şartı bakımından sorun doğurur
- İrade bozukluğu hâlinde iptali istenebilir
- Kısmen feragatte kalan talep için yargılama sürer
6- Yargılama giderleri ve harç
Feragatin bir de mali sonucu vardır. HMK 312/1'e göre feragat beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir. Feragat talep sonucunun yalnız bir kısmına ilişkin ise yargılama giderlerine mahkûmiyet ona göre belirlenir. HMK 323 yargılama giderlerini sayar: başvurma, karar ve ilam harçları, tebliğ ve posta giderleri, tanık ve bilirkişi ücretleri ve vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti bunlar arasındadır.
Harç bakımından 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 22. maddesi bir indirim öngörür: davadan feragat veya davayı kabul veya sulh, muhakemenin ilk celsesinde vuku bulursa karar ve ilam harcının üçte biri, daha sonra olursa üçte ikisi alınır. Harcın tutarı dava değerine ve her yıl güncellenen tarifeye göre belirlenir; tutarı dosyanın bulunduğu mahkemenin veznesinden öğrenin. Yargılama giderlerinin ve karşı taraf vekâlet ücretinin dosyanızdaki tutarı için avukata danışın. Feragatte gider ve harç kuralları:
- Feragat eden aleyhine hüküm verilmiş gibi gider öder
- Kısmen feragatte gider orana göre belirlenir
- İlk celsede feragat: karar ve ilam harcının üçte biri
- Sonraki celselerde feragat: karar ve ilam harcının üçte ikisi
7- Feragat dilekçesi örneği: iskelet
Feragat dilekçesi kısa bir dilekçedir; kanun özel bir kalıp öngörmez, ama HMK 309'un aradığı açıklık ve kayıtsızlık dilekçede görülmelidir. Aşağıdaki feragat dilekçesi iskeleti yalnız örnektir ve dört parçadan oluşur: mahkeme ve esas no (davanın görüldüğü mahkeme), taraflar (davacı ve davalı), feragat beyanı (tamamen ya da kısmen), sonuç ve istem. Köşeli parantezli alanları kendi dosyanıza göre doldurun; kısmen feragat ediyorsanız vazgeçtiğiniz kalemi ve tutarı açıkça yazın. Dava dilekçesine verilen yanıtların biçimini merak ediyorsanız cevap dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz:
- Dava dilekçesindeki talep sonucunu okuyun.
- Tamamen mi kısmen mi feragat edeceğinize karar verin.
- Vekil verecekse vekâletnamede feragat yetkisini kontrol edin.
- Feragat dilekçesini kayıtsız ve şartsız yazıp imzalayın.
- Dilekçeyi hüküm kesinleşmeden mahkemeye verin.
- [MAHKEME ADI]'NA — Esas No: [YIL/NUMARA]
- Davacı: [AD SOYAD] — Davalı: [AD SOYAD]
- Konu: Davadan feragat beyanımdır.
- Açıklama: Yukarıda esas numarası yazılı davadan [tamamen / şu kalem yönünden: KALEM VE TUTAR] kayıtsız ve şartsız feragat ediyorum.
- Sonuç ve istem: Feragat nedeniyle karar verilmesini saygıyla arz ederim. [TARİH] [İMZA]
8- Feragat dilekçesini UYAP'tan vermek ve dosyayı takip etmek
Feragat dilekçesi mahkemeye fiziki olarak verilebileceği gibi UYAP üzerinden de gönderilebilir. Dilekçenin UYAP'ta nasıl hazırlanıp imzalandığını UYAP'ta dilekçe yazma yazımız adım adım anlatır. Dosyadaki dava dilekçesi, tutanak ve kararlar çoğunlukla UDF biçimindedir; bu dosyaları açmak için UDF dosyası nedir yazımıza, UDF görüntüleyici aracına ve tüm ücretsiz UDF araçlarına bakabilirsiniz. Feragat öncesi dosya okuma üç adımdan oluşur; siz karar verirsiniz:
Cevaplama'nın Dava Dosya Cevaplama hizmeti bu okuma işinde yardımcı olmak için tasarlandı; Cevaplama hesabınızda ücretsiz deneme süresiyle kullanılabilir. UYAP'a kendi e-Devlet hesabınızla siz girersiniz, seçtiğiniz dosyanın evrakı şifreli kopyalanır ve hukuk asistanı dava dilekçesini, tutanakları ve kanunun resmî metnini okuyarak “talep sonucunda ne istenmiş, dava hangi aşamada?” sorularınızı yanıtlar; isterseniz bir süre için hatırlatma kurar. Asistan hukuki danışmanlık vermez, feragat edip etmeyeceğinize karar vermez; feragat dilekçesini UYAP'a siz gönderirsiniz. Benzer rehberler için Dava Dosya Cevaplama kategorisine ve tüm yazılar için blog sayfasına bakabilirsiniz.
- Talep sonucu okunur: neyden vazgeçileceği belirlenir
- Dava aşaması görülür: hüküm kesinleşmiş mi bakılır
- Vekâletname kontrol edilir: feragat yetkisi var mı
9- Feragat dilekçesinde sık yapılan hatalar
Davadan feragat konusunda sık görülen hatalar şunlardır; her biri yukarıdaki kanun maddelerinden birine dayanır. Talebinizi değiştirmek ya da artırmak istiyorsanız ıslah nedir yazımız ayrı bir yolu anlatır; ıslah feragatin yerine geçmez. Davanın duruşmaya gelinmediği için beklemeye alınması da feragat değildir; bu durum için dosyanın işlemden kaldırılması yazımıza bakın.
- Feragati geri alma sanmak: feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur.
- Feragate şart eklemek: feragat kayıtsız ve şartsız olmalıdır.
- Kısmen feragatte kalemi belirsiz bırakmak: vazgeçilen kısım açıkça yazılır.
- Vekâletnameye bakmamak: vekil için açık feragat yetkisi gerekir.
- Gideri hesaba katmamak: feragat eden yargılama giderlerini öder.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Feragat dilekçesi nedir?
Davacının dava ile istediği şeyden (talep sonucundan) kısmen ya da tamamen vazgeçtiğini mahkemeye bildirdiği dilekçedir (HMK 307). Feragat duruşmada sözlü olarak da yapılabilir (HMK 309/1).
Davadan feragat için karşı tarafın onayı gerekir mi?
Hayır. HMK 309/2'ye göre feragatin hüküm ifade etmesi karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. Davanın geri alınmasında ise davalının açık rızası gerekir (HMK 123).
Davadan feragat ne zamana kadar yapılabilir?
HMK 310/1'e göre hüküm kesinleşinceye kadar her zaman. Hükümden sonra yapılan feragatte dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez, feragat doğrultusunda ek karar verilir (HMK 310/2-3).
Feragat edilen dava yeniden açılabilir mi?
Feragat kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur (HMK 311) ve aynı davanın daha önce kesin hükme bağlanmamış olması dava şartıdır (HMK 114). Bu nedenle feragat edilen talep için yeni dava bu şart bakımından sorun doğurur; somut dosyanızda avukata danışın.
Feragat eden yargılama giderlerini öder mi?
Evet. HMK 312/1'e göre feragat eden taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir; kısmen feragatte oran buna göre belirlenir. Harçlar Kanunu 22'ye göre ilk celsedeki feragatte karar ve ilam harcının üçte biri, sonra üçte ikisi alınır.
Feragatten vazgeçilebilir mi?
Kanun feragati geri almaya genel bir imkân tanımaz. HMK 311'e göre yalnız irade bozukluğu hâllerinde feragatin iptali istenebilir.