Temyiz dilekçesi örneği: HMK 364 unsurları, bozma sebepleri ve yer tutuculu iskelet

1- Temyiz dilekçesi nedir, hangi kararlar temyiz edilir?

Temyiz, bölge adliye mahkemesi kararının Yargıtay'ca hukuka uygunluk yönünden incelenmesi için başvurulan kanun yoludur; temyiz dilekçesi de bu başvurunun yazılı metnidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 364. maddesine göre temyiz dilekçe ile yapılır ve dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir. İstinaftan farkı şudur: istinafta ilk derece kararı bölge adliye mahkemesine taşınır, temyizde ise bölge adliye mahkemesinin kararı Yargıtay'a gider. İlk aşamanın dilekçesini istinaf dilekçesi örneği yazımızda ayrıca anlattık.

HMK 361'e göre bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinden verilen temyizi kabil nihai kararlar ile hakem kararlarının iptali talebi üzerine verilen kararlara karşı temyiz yoluna başvurulabilir. Aynı maddeye göre davada haklı çıkmış olan taraf da hukuki yararı bulunmak şartıyla temyize gidebilir. Hukukta temyiz yoluna gidilebilen kararlar ve temyizin kapalı olduğu başlıca hâller şöyledir:

HMK 362 temyiz edilemeyen kararları ayrıca sayar: kanunda yazılı parasal sınırı geçmeyen davalara ilişkin kararlar, sulh hukuk mahkemesinin görevine giren bazı davalar, görev ve yetki ile yargı yeri belirlenmesine ilişkin kararlar, çekişmesiz yargı işleri, bazı nüfus kaydı düzeltme davaları, nakil kararları ve geçici hukuki korumalar hakkındaki kararlar. Maddeye 2026'da yeni bir fıkra eklendi ve Anayasa Mahkemesi parasal sınır bendini bazı yönlerden iptal etti; sınırın güncel tutarını bu yazıda vermiyoruz. Kararınızın temyize açık olup olmadığını önce gerekçeli kararın sonundaki kanun yolu bilgisinden okuyun; gerekçeli kararın bölümlerini gerekçeli karar nedir yazımızda anlattık.

• Bölge adliye mahkemesinin temyizi kabil nihai kararları
• Hakem kararlarının iptali talebi üzerine verilen kararlar
• Haklı çıkan taraf: hukuki yarar varsa temyiz edebilir
• Kesin kararlar ve geçici hukuki korumalar: temyiz edilemez

2- HMK 364'e göre temyiz dilekçesinde bulunması gerekenler

HMK 364'ün ikinci fıkrası temyiz dilekçesinde bulunacak hususları dokuz bent hâlinde sayar. Aşağıdaki tabloda her bendi ve dilekçede hangi satıra karşılık geldiğini görürsünüz. HMK 364'e göre temyiz dilekçesinin unsurları beş grupta toplanır:

İki bent temyize özgüdür. (ç) bendi, Yargıtay'ın bozma kararı üzerine ilk derece mahkemesince bozmaya uygun verilen yeni karar ya da direnme kararı temyiz ediliyorsa o kararın hangi mahkemeye ait olduğunu, tarihini ve sayısını ister; HMK 373/4'e göre bozmaya uygun verilen karara karşı da temyiz yoluna başvurulabilir. (g) bendi ise duruşma isteğini dilekçeye yazmayı gerektirir; istemiyorsanız bu satıra gerek yoktur. İlamın tebliğ tarihi (d bendi) başvuru süresinin başlangıcıdır; elektronik tebligatta tarihin nasıl bulunacağını e-tebligat süre hesaplama yazımızda anlattık.

HMK 364/3 bir güvence içerir: dilekçe temyiz edenin kimliğini ve imzasını taşıyor ve temyiz olunan kararı yeteri kadar belli edecek kayıtları içeriyorsa, diğer şartlar bulunmasa bile reddolunmaz ve temyiz incelemesi yapılır. Bu güvence eksik bir dilekçeyi kurtarır ama sebepleri yazılmamış bir dilekçenin Yargıtay'da güçlü olacağı anlamına gelmez.

• Taraflar: a ve b bentleri
• Kararlar: c ve ç bentleri
• Tebliğ ve özet: d ve e bentleri
• Sebep ve duruşma: f ve g bentleri
• İmza: ğ bendi

3- Temyiz sebepleri: gerekçeyi bozma sebeplerine göre kurmak

Temyiz dilekçesinin ağırlık merkezi (f) bendindeki temyiz sebepleri ve gerekçesidir. Yargıtay'ın kararı hangi hâllerde bozacağını HMK 371 sayar; gerekçeyi bu dört sebebe göre başlıklandırmak, itirazın Yargıtay incelemesinin diliyle yazılmasını sağlar. HMK 371'e göre bozma sebepleri dörttür; Yargıtay şu sebeplerden dolayı gerekçe göstererek kararı kısmen veya tamamen bozar:

Her başlığın altına kararın hangi kısmına itiraz ettiğinizi, sebebin dosyadaki dayanağını (evrak, tutanak, rapor) ve dayandığınız kanun maddesini yazın. HMK 369/1'e göre Yargıtay, tarafların ileri sürdükleri temyiz sebepleriyle bağlı değildir; kanunun açık hükmüne aykırı gördüğü diğer hususları da inceleyebilir. Yine de bu, sebep yazmamayı haklı kılmaz: HMK 366'nın yollamasıyla temyizde de uygulanan 352. maddeye göre başvuru sebeplerinin veya gerekçesinin hiç gösterilmemesi, ön incelemede öncelikle karar verilen durumlardandır.

Yargıtay her itirazı bozmayla sonuçlandırmaz. HMK 370'e göre Yargıtay, onama kararında onadığı kararın hukuka uygunluk gerekçesini göstermek zorundadır; esas yönünden kanuna uygun olup yalnız kanunun olaya uygulanmasında hata edilmiş ve yeniden yargılamaya gerek olmayan kararları düzelterek onayabilir; gerekçesi doğru bulunmayan ama sonucu usule ve kanuna uygun kararı da gerekçeyi değiştirerek onar. Talep sonucunu bu seçenekleri bilerek yazmak işe yarar.

• Hukukun ya da sözleşmenin yanlış uygulanması
• Dava şartlarına aykırılık
• Delilin kanuni sebep olmadan kabul edilmemesi
• Karara etki eden yargılama hatası veya eksikliği

4- Yer tutuculu temyiz dilekçesi örneği (iskelet)

Aşağıdaki temyiz dilekçesi örneği bir iskelettir: köşeli parantez içindeki her ifade kendi dosyanızdaki bilgiyle değiştirilecek bir yer tutucudur. Gerçek bir dosyaya ait isim, numara ya da olgu içermez ve her davaya olduğu gibi uyarlanamaz. İstinaf iskeletinden farkı, hitabın bölge adliye mahkemesi dairesine yazılması, bozma sonrası karar ve duruşma talebi satırlarının bulunması ve sebeplerin HMK 371'deki bozma sebeplerine göre sıralanmasıdır.

“Hukuki sebepler” ve “deliller” satırları HMK 364'te ayrıca sayılmaz; uygulamada dilekçeyi okunur kılmak için kullanılır. Temyiz incelemesi kural olarak dosya üzerinde yapıldığından (HMK 369/2), deliller satırında yeni belge eklemek yerine dosyadaki mevcut delillerin yerini göstermek daha anlamlıdır. Delillerin ilk derecede hangi aşamada gösterildiğini davanın başındaki tensip zaptından ve duruşma tutanaklarından izleyebilirsiniz; bilirkişi raporuna dayanan bir itiraz için bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi yazımız fikir verir.

Temyiz dilekçesi iskeletinin sırası şöyle ilerler:

1. Gerekçeli kararı baştan sona okuyun ve hüküm sonucundaki kanun yolu bilgisini not edin.
2. Tebliğ tarihini evraktan bulun ve süre sonunu hesaplayın.
3. Taraf ve karar bilgilerini karar başlığından birebir aktarın.
4. İtirazlarınızı HMK 371'deki bozma sebeplerine göre başlıklandırın.
5. Duruşma isteyip istemeyeceğinize karar verin ve istiyorsanız satırı ekleyin.
6. Talep sonucunu yazın, tarih atıp imzalayın, karşı taraf sayısı kadar örnek hazırlayın.

5- Temyiz dilekçesi nereye ve nasıl verilir?

HMK 365'e göre temyiz dilekçesi şu yerlerden birine verilebilir: kararı veren bölge adliye mahkemesi hukuk dairesi, Yargıtay'ın bozması üzerine hüküm veren ilk derece mahkemesi ya da temyiz edenin bulunduğu yerdeki bölge adliye mahkemesi hukuk dairesi veya ilk derece mahkemesi. Dilekçe kararı veren mahkemeden başka bir mahkemeye verilmişse temyiz defterine kaydolunur ve durum derhâl kararı temyiz edilen mahkemeye bildirilir. Temyiz edene ücretsiz bir alındı belgesi verilir. Temyiz dilekçesinin verilebileceği yerler şöyledir:

HMK 366, istinafa ilişkin 343 ilâ 349 ve 352. maddeleri temyizde de kıyas yoluyla uygular. Bu yollamayla başvurunun yapıldığı tarih için 118. madde uygulanır (dilekçenin kaydı), dilekçe karşı tarafa tebliğ edilir ve karşı taraf tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap verebilir; cevap dilekçesiyle katılma yoluyla başvuru da bu yollamanın kapsamındadır.

Dilekçe güvenli elektronik imzayla UYAP üzerinden de verilebilir; HMK 445'e göre kanunda fizikî olarak hazırlanması öngörülen belgeler güvenli elektronik imzayla elektronik ortamda hazırlanıp gönderilebilir. Adımlar için UYAP dilekçe yazma rehberimize bakabilirsiniz. Karar size UDF biçiminde geldiyse dosya türünü UDF dosyası nedir yazımızda anlattık.

• Kararı veren bölge adliye mahkemesi hukuk dairesi
• Bozma üzerine hüküm veren ilk derece mahkemesi
• Bulunduğunuz yerdeki bölge adliye mahkemesi ya da ilk derece mahkemesi

6- Temyiz süresi, harç ve giderler

HMK 361'e göre temyiz yoluna başvuru süresi kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftadır; kanunun dipnotuna göre bu süre 7035 sayılı Kanunla “bir ay”dan “iki hafta”ya indirildi. Sürenin hesaplanmasını istinaf süresi rehberimizin temyiz bölümünde, adli tatilin etkisini adli tatilde süreler yazımızda anlattık. Süre geçtikten sonra verilen ya da kesin bir karara ilişkin dilekçe, HMK 366'nın yolladığı 346. maddeye göre reddedilir; bu ret kararına karşı da tebliğden itibaren iki hafta içinde başvurulabilir.

Giderler dilekçeyle birlikte ödenir. HMK 366'nın yolladığı 344. maddeye göre başvuru için gerekli harçlar ve tebliğ giderleri dâhil tüm giderler dilekçe verilirken yatırılır; eksik olduğu sonradan anlaşılırsa bir haftalık kesin süre verilir. HMK 372/2 ayrıca Yargıtay kararlarının taraflara tebliği için gereken giderin temyiz dilekçesiyle birlikte peşin alınacağını söyler. Harç tutarını bu yazıda vermiyoruz; güncel tutarı resmî tarifeden ya da adliyeden öğrenin. Süre, harç ve icra konusunda temyizde dikkat edilecek üç nokta şöyledir:

Temyiz, kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz. HMK 367'ye göre İcra ve İflas Kanunu'nun icranın geri bırakılmasına ilişkin 36. maddesi saklıdır, nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez; kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar ise kesinleşmedikçe yerine getirilemez. Temyiz talebinin kötüniyetle yapıldığı anlaşılırsa HMK 368'e göre Yargıtay'ca 329. madde hükümleri uygulanır.

• Süre: tebliğden itibaren iki hafta
• Harç ve gider: dilekçeyle birlikte ödenir
• İcra: temyiz kendiliğinden durdurmaz

7- Duruşma isteği ve Yargıtay incelemesi

HMK 369/2'ye göre Yargıtay temyiz incelemesini dosya üzerinde yapar. Ancak tüzel kişiliğin feshi veya genel kurul kararlarının iptali, evlenmenin butlanı veya iptali, boşanma veya ayrılık, velayet, soybağı ve kısıtlama davaları ile kanunda yazılı parasal sınırı aşan alacak ve ayın davalarında taraflardan biri temyiz ya da cevap dilekçesinde duruşma istemişse Yargıtay bir gün belirleyerek taraflara davetiye gönderir. Duruşma isteğinin dilekçeye yazılması bu yüzden HMK 364'te ayrı bir unsur olarak sayılır.

Aynı fıkraya göre tebligat gideri verilmemişse duruşma talebi dikkate alınmaz; duruşma giderinin eksik ödendiği anlaşılırsa bir haftalık kesin süre verilir ve tamamlanmazsa inceleme dosya üzerinde yapılır. Yargıtay, bilgi almak üzere resen de duruşma yapılmasına karar verebilir. Yargıtay kararından sonraki yol kararın türüne göre değişir:

8- Ceza davalarında temyiz dilekçesi

Ceza davalarında temyiz 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ile düzenlenir. CMK 286'ya göre bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümleri temyiz edilebilir; maddenin ikinci fıkrası ise belirli hapis ve adli para cezalarına ilişkin kararları temyiz dışında bırakır. CMK 291'e göre temyiz istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye bir dilekçe verilmesi ya da zabıt kâtibine bir beyanda bulunulmasıyla yapılır; beyan tutanağa geçirilir ve tutanak hâkime onaylattırılır.

CMK 288'e göre temyiz ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır; bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır. CMK 294'e göre temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini başvurusunda göstermek zorundadır ve temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir. CMK 289 ise dilekçede gösterilmese bile hukuka kesin aykırılık sayılan hâlleri sayar; örneğin mahkemenin kanuna uygun teşekkül etmemesi ya da hükmün gerekçe içermemesi. Hukuk ve ceza temyizinin farkı şöyledir:

9- Temyiz dilekçesinde sık yapılan hatalar ve hazırlık

Temyiz dilekçesinde sık hatalar şunlardır; her birinin dayanağını parantez içinde verdik:

Kesinlik sınırı, duruşma koşulları ya da bozmadan sonraki yol dosyadan dosyaya farklı sonuç doğurabilir; bu yüzden somut dosyanızda bir avukata danışın. Bu yazıdaki iskelet yalnız bir başlangıç noktasıdır.

Cevaplama'nın Dava Dosya Cevaplama hizmeti bu hazırlıkta yardımcı olmak için tasarlandı; şu an davetle açılan erken erişim aşamasındadır. UYAP'a kendi e-Devlet hesabınızla siz girersiniz, şifreniz kaydedilmez; seçtiğiniz dosyanın evrakı sizin parolanızla şifreli olarak kopyalanır. Hukuk asistanı kararı ve kanunun resmî metnini okuyarak “karar ne zaman tebliğ edilmiş, hangi madde uygulanıyor?” sorularınızı yanıtlar ve isterseniz temyiz süresi için hatırlatma kurar; önerdiği hatırlatma onayınız olmadan gönderilmez. Asistan hukuki danışmanlık vermez; temyiz dilekçesini siz yazar, imzalar ve verirsiniz. Benzer rehberler için Dava Dosya Cevaplama kategorisine, tüm yazılar için blog sayfasına bakabilirsiniz.

• Bozma sonrası karar bilgisini yazmamak: bozmaya uygun ya da direnme kararı temyiz ediliyorsa bu kararın bilgisi dilekçenin unsurudur (HMK 364/2-ç).
• Duruşma isteğini sonradan dile getirmek: duruşma isteği temyiz ya da cevap dilekçesinde yazılır (HMK 364/2-g, 369/2).
• Sebepleri hiç göstermemek: sebeplerin hiç gösterilmemesi ön incelemede karar verilen durumlardandır (HMK 366, 352).
• Tebliğ giderini eksik bırakmak: Yargıtay kararlarının tebliğ gideri dilekçeyle peşin alınır (HMK 372/2).
• Kesin kararı temyiz etmek: kesin bir karara ilişkin dilekçe reddedilir (HMK 362, 366, 346).

Kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.118, 343-349, 352, 361-373, 445) — mevzuat.gov.tr
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m.286, 288, 289, 291, 294) — mevzuat.gov.tr