Dava Dosya Cevaplama
E duruşma talebi: e-Duruşma nasıl yapılır, süresi ve talep örneği
E duruşma talebi, hukuk mahkemesindeki bir duruşmaya mahkeme salonuna gitmeden, ses ve görüntü nakli yoluyla katılmak için mahkemeye yapılan başvurudur. Dayanağı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 149. maddesi ve Adalet Bakanlığının Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmeliği'dir. Bu rehberde e-Duruşmanın ne olduğunu, talebi kimin, ne zaman ve nereden yapabileceğini, talebin hangi sebeplerle reddedilebileceğini, duruşmaya katılımı ve yer tutuculu bir talep gerekçesi iskeletini resmî metinlerle anlatıyoruz. Bu yazı genel bilgilendirmedir; hukuki danışmanlık ya da avukatlık hizmeti değildir.
Yayın:
1- e-Duruşma nedir?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 149. maddesi 22/7/2020 tarihli 7251 sayılı Kanunla değiştirildi. Maddenin birinci fıkrasına göre mahkeme, taraflardan birinin talebi üzerine talep eden tarafın veya vekilinin, aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmalarına ve usul işlemleri yapabilmelerine karar verebilir. Uygulamanın usul ve esasları yönetmeliğe bırakıldı.
Bu yönetmelik, Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik adıyla 30 Haziran 2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Yönetmeliğin 3. maddesi e-Duruşmayı, hukuk yargılamalarında aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla tarafın veya vekilinin duruşmaya katılması, usul işlemleri yapabilmesi ve tanık, bilirkişi, uzman ile diğer ilgililerin dinlenilmesi olarak tanımlar. 13. maddeye göre e-Duruşma, mahkeme huzurunda yapılan duruşma ile aynı hukuki sonuçları doğurur.
Adalet Bakanlığının e-Duruşma bilgilendirme sitesindeki 02.01.2026 tarihli duyuruya göre uygulama 15 Eylül 2020'de başladı ve 81 ilde 5589 hukuk mahkemesinde uygulanıyor. Yönetmelik hukuk yargılamalarını kapsar. e-Duruşma süreci dört adımda ilerler:
- Taraf ya da vekil talep gönderir
- Hâkim talebi kabul ya da reddeder
- Duruşma saatinde bağlantı açılır
- Duruşma salondaki gibi sonuç doğurur
2- Kimler e duruşma talebinde bulunabilir?
Yönetmeliğin 7. ve 8. maddelerine göre e duruşma talebinde bulunabilecek kişi taraflardan biri ya da vekilidir. Taraf ya da vekil iki şey isteyebilir: kendisinin duruşmaya e-Duruşma Sistemi yoluyla katılmasını ve usul işlemleri yapmasını ya da tanığın, bilirkişinin veya uzmanın bu sistemle dinlenilmesini. Bilirkişinin rolünü merak ediyorsanız bilirkişi raporu nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Mahkeme bazı durumlarda talep beklemeden de karar verebilir. Yönetmeliğin 10. maddesine göre mahkeme tanığın, bilirkişinin veya uzmanın e-Duruşma yoluyla dinlenilmesine resen karar verebilir; tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri dava ve işlerde ilgilileri de resen bu yolla dinleyebilir. İsticvap olunacak veya yemin edecek taraf mahkemenin bulunduğu il dışında oturuyor ve bizzat gelemiyorsa öncelikle e-Duruşma yoluyla isticvap olunur veya yemin ettirilir.
Uygulamada sistemin en yaygın kullanıcısı avukatlardır: Bakanlığın sitesi e-Duruşmayı, avukatların taraf oldukları hukuk mahkemesi duruşmalarına bulundukları yerden katılmalarını sağlayan sistem olarak anlatır. Ancak yönetmelik talep yolu olarak vatandaş portalını da sayar. Kimin nereden katılabileceği aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Kim | Nereden katılabilir | Kimlik tespiti | Yönetmelik |
|---|---|---|---|
| Taraf vekili | Avukatlık bürosu, baro ya da adliyedeki yer, uygun başka yer | Güvenli elektronik imza veya mobil imza ile UYAP kayıtları | m.11/1, m.12/1 |
| Talep eden taraf | Bulunduğu yerdeki adliye veya ceza infaz kurumundaki yer | Görevli personel, tutanakla | m.11/2, m.12/2 |
| Vekiliyle birlikte taraf | Vekilinin katıldığı yer (isticvap ve yemin hariç) | UYAP kayıtları ile mahkemece | m.11/3, m.12/3 |
| Hasta, yaşlı ya da engelli kişi | Meskeni ya da bulunduğu kurum | Güvenli elektronik imza veya mobil imza | m.11/4, m.12/4 |
3- E duruşma talebi nasıl yapılır?
Yönetmeliğin 8. maddesi talebin yolunu ve biçimini belirler: taraf veya vekil, e-Duruşmayı gerekçesiyle birlikte mahkemeden talep eder ve talep UYAP mobil uygulamaları, avukat veya vatandaş portalı üzerinden yapılır. Yani e duruşma talebi kâğıt dilekçeyle değil, UYAP'ın elektronik kanallarından gönderilir.
Adalet Bakanlığının e-Duruşma Nedir? sayfası avukatlar için akışı şöyle anlatır: UYAP Avukat Portalı veya CELSE mobil uygulamasındaki Duruşma Sorgula menüsünden duruşma sorgulanır; e-Duruşma sisteminin kurulu ve aktif olduğu mahkemelere “e-Duruşma” talebi gönderilir; başkan ya da hâkim talebi değerlendirir. Kabul edilirse duruşma saati geldiğinde aynı menüde ilgili duruşma kaydında Duruşmaya Katıl düğmesi etkinleşir. Bakanlığın sitesi vatandaş portalındaki ekran adımlarını ayrıca anlatmadığı için burada yazmıyoruz; vatandaş portalında takıldığınızda Bakanlığın sitesindeki iletişim bilgilerine başvurabilirsiniz.
E duruşma nasıl yapılır sorusunun kısa yanıtı aşağıdaki adımlardır:
- UYAP Avukat Portalı, CELSE ya da vatandaş portalına girin.
- Duruşma Sorgula menüsünden ilgili duruşmayı bulun.
- Talebi gerekçesiyle birlikte en az iki iş günü önce gönderin.
- Hâkimin kabul ya da ret kararını UYAP'tan izleyin.
- Kabul edildiyse duruşma saatinde Duruşmaya Katıl düğmesine basın.
- Duruşma Sorgula menüsünden duruşmayı bul
- Talebi gerekçesiyle gönder
- Kabul kararını UYAP'tan izle
- Duruşmaya Katıl düğmesine bas
4- E duruşma talebi ne zaman yapılır? Süre ve karar
Süre yönetmeliğin 8. maddesinin ikinci fıkrasındadır: e-Duruşma duruşma gününden en az iki iş günü önce mahkemesinden talep edilir. Bu süre iş günüyle hesaplanır; hafta sonu ve resmî tatil günleri iş günü değildir. Talebi son güne bırakmamak en güvenli yoldur, çünkü süresinde yapılmayan talep reddedilebilir.
Hâkimin karar süresi 9. maddededir: hâkim, e duruşma talebi hakkında duruşma gününden en az bir iş günü önce kabul veya ret kararı verir ve bu karar kesindir. Karar UYAP üzerinden veya diğer usullerle talepte bulunana bildirilir. Kesin karar, bu karara karşı ayrıca kanun yoluna gidilemeyeceği anlamına gelir. Duruşma gününün nerede belirlendiğini tensip zaptı nedir yazımız anlatır; adli tatil dönemindeki süreler için adli tatilde süreler yazımıza bakabilirsiniz. Talep ve karar için akılda tutulacaklar:
- Talep en az iki iş günü önce yapılır
- Hâkim en az bir iş günü önce karar verir
- Kabul ya da ret kararı kesindir
- Karar UYAP üzerinden bildirilir
5- E duruşma talebi hangi durumlarda reddedilir?
Yönetmeliğin 9. maddesinin ikinci fıkrası ret sebeplerini üç bentte sayar ve hâkimin reddi gerekçe göstererek yapmasını ister. Bu nedenle talep gerekçesini yazarken bu üç sebebe yer bırakmamak gerekir: talebi süresinde göndermek, neden uzaktan katılmak istediğinizi açık yazmak ve teknik koşulları önceden sağlamak.
Aynı maddenin üçüncü fıkrası ise bir öncelik kuralı koyar: hastalığı, yaşlılığı veya engelliliği sebebiyle mahkemeye bizzat gelmesi durumunda zorluk yaşaması muhtemel olan taraf, tanık, bilirkişi, uzman ve diğer ilgililerin talepleri hâlinde öncelikle e-Duruşma yoluyla dinlenilmelerine karar verilir. Böyle bir durum varsa talep gerekçesinde belirtilmelidir. Ret sebepleri şunlardır:
- Talebin süresinde yapılmaması
- Hakkın kötüye kullanılması ya da yargılamayı sürüncemede bırakma amacı
- e-Duruşmayı zorlaştıran hukuki, fiilî veya teknik engel
6- E duruşma talebi örneği: gerekçe iskeleti
Yönetmelik talebin gerekçesiyle birlikte yapılmasını ister; Bakanlığın 02.01.2026 duyurusu da avukatların gerekçesini yazarak talep gönderdiğini anlatır. Kanun ya da yönetmelik özel bir kalıp öngörmez. Aşağıdaki e duruşma talebi örneği yalnız bir iskelettir ve dört parçadan oluşur: dosya bilgisi (mahkeme, esas no, duruşma günü), talep eden (taraf ya da vekil), gerekçe (neden uzaktan katılım) ve istem. Köşeli parantezli alanları kendi dosyanıza göre doldurun; dosyanızda olmayan bir olguyu gerekçeye yazmayın:
- Mahkeme: [MAHKEME ADI] — Esas No: [YIL/NUMARA] — Duruşma: [TARİH, SAAT]
- Talep eden: [TARAF ya da VEKİL ADI SOYADI]
- Gerekçe: [Uzaktan katılma nedeni; ör. başka ilde bulunma, hastalık, yaşlılık ya da engellilik]
- İstem: HMK 149 ve ilgili Yönetmelik uyarınca belirtilen duruşmaya e-Duruşma Sistemi yoluyla katılmama karar verilmesini talep ederim.
7- e-Duruşmaya katılım: yer ve teknik koşullar
Talep kabul edildikten sonra nereden bağlanılacağı önemlidir. Yönetmeliğin 11. maddesine göre taraf vekili avukatlık bürosundan, baronun bu amaçla belirlediği bölümden, adliyede tahsis edilen yerden ya da şartları taşıyan başka uygun bir yerden katılabilir. Talep eden taraf ise bulunduğu yerdeki adliye veya ceza infaz kurumunda bu amaçla tahsis edilen yerden katılır; meskeninden ya da bulunduğu kurumdan katılma imkânı hastalık, yaşlılık veya engellilik sebebiyle karar verilenler için öngörülmüştür. Katılım yeri her türlü etki ve yönlendirmeden uzak olmalı ve ilgilinin yüz ifadelerini görmeye, söylediklerini net dinlemeye imkân vermelidir.
Teknik koşullar Bakanlığın e-Duruşma Nedir? sayfasında yazılıdır: en az 8 Mbit ve ortak kullanılmayan internet bağlantısı, mikrofon, kamera, Windows 10 işletim sistemi ve güncel Google Chrome tarayıcısı. Aynı sayfa duruşma sırasında indirme yapılmamasını ve kablosuz bağlantı yerine kablolu bağlantı kullanılmasını önerir. Yönetmeliğin 17. maddesi de katılana üç yükümlülük yükler: teknik kriterleri sağlamak, bulunduğu yeri elverişli ve güvenli kılmak, belirlenen gün ve saatte sistemde hazır bulunmak. Bağlanmadan önce kontrol listesi:
- Ortak kullanılmayan, kablolu internet
- Çalışan mikrofon ve kamera
- Windows 10 ve güncel Google Chrome
- Sessiz, yönlendirmeden uzak bir oda
- Duruşma saatinde sistemde hazır olmak
8- e-Duruşma sırasında: imza, bağlantı kopması ve kayıt
Yönetmeliğin 13. maddesine göre e-Duruşmada yapılan sözlü açıklamalar HMK 154'e göre zabıt kâtibi aracılığıyla tutanağa yazılır; taraf ya da vekil UYAP üzerinden belge iletebilir. Davaya son veren beyanlarda ayrı bir kural vardır: e-Duruşmaya katılan taraf veya vekil feragat, kabul ya da sulh beyanında bulunursa mahkeme yeni bir duruşma günü tayin eder ve bu işlem o gün mahkeme huzurunda yenilenip tutanak beyanda bulunanca imzalanırsa geçerli hâle gelir (m.13/4). Feragatin kendisi için feragat dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.
Kanun tarafında da yeni bir hüküm var: 7589 sayılı Kanunun 22. maddesi HMK 149'a yeni bir dördüncü fıkra ekledi ve bu fıkra 31 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi. Fıkraya göre ses ve görüntü nakli yoluyla katılmasına karar verilenler hakkında elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmaz; ancak HMK 154/3-ç'de sayılan ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh hâlleri bu kuralın dışındadır. Bu beyanları uzaktan vermeyi düşünüyorsanız izlenecek yolu somut dosyanızda avukata danışın.
Bağlantı koparsa yönetmeliğin 13. maddesinin sekizinci fıkrası uygulanır: ses ve görüntü aynı anda sağlanamaz ya da kesinti beyanların anlaşılmasını güçleştirirse e-Duruşma yeniden açılır; aksaklık sürerse gerekçesi tutanağa yazılarak sonlandırılır. Dokuzuncu fıkraya göre taraf veya vekilin kusuru olmaksızın teknik sebeplerle e-Duruşma yapılamazsa, o taraf yönünden HMK 150'nin birinci fıkrası uygulanmaz; yani bu yüzden dosya işlemden kaldırılmaz. İşlemden kaldırmanın sonuçları için dosyanın işlemden kaldırılması yazımıza bakın. 14. maddeye göre e-Duruşma sırasında fotoğraf çekilemez, ses ve görüntü kaydı yapılamaz; aykırı davranana Türk Ceza Kanunu'nun 286. maddesi uygulanır. Mahkemenin zorunlu hâllerde aldığı kayıt Merkezi Kayıt Sisteminde iki hafta saklanır, sonra geri döndürülemeyecek şekilde silinir (m.15).
- Feragat, kabul ve sulh mahkeme huzurunda yenilenir
- Kusursuz teknik sorunda dosya işlemden kaldırılmaz
- Fotoğraf ve ses ya da görüntü kaydı yapılamaz
9- Duruşma gününü ve dosyayı takip etmek
E duruşma talebi için önce duruşma gününü bilmek gerekir; duruşma günü tensip zaptında ve sonraki duruşma tutanaklarında yazılıdır ve bu belgeler çoğunlukla elektronik tebligatla gelir. Elektronik tebligatın nasıl işlediğini e-tebligat nedir yazımız anlatır. UYAP'taki tutanak ve kararlar genellikle UDF biçimindedir; bu dosyaları açmak için UDF dosyası nedir yazımıza, UDF görüntüleyici aracına ve tüm ücretsiz UDF araçlarına bakabilirsiniz. Mahkemeye yazılı bir dilekçe vermeniz gerekirse UYAP'ta dilekçe yazma yazımız adım adım anlatır. Duruşma öncesi dosya okuma üç adımdan oluşur:
Cevaplama'nın Dava Dosya Cevaplama hizmeti bu okuma işinde yardımcı olmak için tasarlandı; Cevaplama hesabınızda ücretsiz deneme süresiyle kullanılabilir. UYAP'a kendi e-Devlet hesabınızla siz girersiniz, seçtiğiniz dosyanın evrakı şifreli kopyalanır ve hukuk asistanı tutanakları ve kanunun resmî metnini okuyarak sorularınızı yanıtlar; isterseniz bir tarih için hatırlatma kurar. Asistan hukuki danışmanlık vermez ve e duruşma talebini sizin yerinize göndermez; talebi UYAP'tan siz gönderirsiniz. Benzer rehberler için Dava Dosya Cevaplama kategorisine ve tüm yazılar için blog sayfasına bakabilirsiniz.
- Duruşma günü tutanaktan okunur
- Duruşmanın gündemi ve ara kararlar görülür
- Talep süresi için tarih not edilir
10- E duruşma talebinde sık yapılan hatalar
E duruşma talebinde sık görülen hatalar aşağıdadır; her biri yukarıda anlatılan yönetmelik maddelerinden birine dayanır. Talebin kabulü hâkimin takdirindedir ve karar kesindir; bu yüzden talep reddedilirse duruşmaya salondan katılmaya hazır olmak gerekir.
- Talebi son güne bırakmak: en az iki iş günü önce yapılmalıdır.
- Gerekçe yazmamak: talep gerekçesiyle birlikte yapılır.
- Taraf olarak evden bağlanabileceğini sanmak: kural adliyedeki yerdir.
- Teknik denemeyi atlamak: kablolu internet, kamera ve mikrofon gerekir.
- Kararı izlememek: kabul ya da ret UYAP üzerinden bildirilir.
Kaynaklar
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.149, 150, 154) — mevzuat.gov.tr
- Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik — Resmî Gazete 30.06.2021, sayı 31527
- 7589 sayılı Kanun (m.22, 26) — Resmî Gazete 31.07.2026
- e-Duruşma Nedir? — Adalet Bakanlığı e-Duruşma Bilgilendirme
Sık sorulan sorular
E duruşma talebi nedir?
Hukuk mahkemesindeki bir duruşmaya ses ve görüntü nakli yoluyla bulunduğunuz yerden katılmak için mahkemeye yapılan başvurudur. Dayanağı HMK 149 ve Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik'tir.
E duruşma talebi kaç gün önce yapılır?
Yönetmeliğin 8. maddesine göre duruşma gününden en az iki iş günü önce yapılır. Hâkim de duruşma gününden en az bir iş günü önce kabul ya da ret kararı verir (m.9/1).
Vatandaş e duruşma talebinde bulunabilir mi?
Yönetmelik talebi taraflardan birine ya da vekiline tanır ve talep yolu olarak UYAP mobil uygulamaları, avukat veya vatandaş portalını sayar. Talep eden taraf kural olarak bulunduğu yerdeki adliyede tahsis edilen yerden katılır; meskenden katılım hastalık, yaşlılık veya engellilik hâlleri için öngörülmüştür.
E duruşma talebi reddedilirse itiraz edilebilir mi?
Yönetmeliğin 9. maddesine göre hâkimin kabul ya da ret kararı kesindir. Talep reddedilirse duruşmaya mahkeme salonunda katılmaya hazır olmak gerekir.
e-Duruşmada bağlantı koparsa ne olur?
e-Duruşma yeniden açılır; aksaklık sürerse gerekçesi tutanağa yazılarak sonlandırılır. Taraf veya vekilin kusuru olmayan teknik sorunlarda o taraf yönünden HMK 150'nin birinci fıkrası uygulanmaz (Yönetmelik m.13/8-9).
e-Duruşmada davadan feragat edilebilir mi?
Yönetmeliğin 13/4 maddesine göre feragat, kabul ya da sulh beyanında mahkeme yeni bir duruşma günü tayin eder; işlem o gün mahkeme huzurunda yenilenip tutanak imzalanırsa geçerli olur. HMK 149/4 de bu beyanları elle atılan imza kuralının dışında tutar.