Dava Dosya Cevaplama
Tahliye davası: sebepleri, açma süreleri, arabuluculuk ve icra yolu (TBK 347-356)
Tahliye davası, konut veya çatılı işyeri kirasında kiraya verenin kira sözleşmesini mahkeme kararıyla sona erdirip kiralananın boşaltılmasını istediği davadır. Kuralları Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 347-356. maddelerindedir: kanun, kiraya verenin sözleşmeyi hangi sebeplerle ve hangi sürede dava yoluyla sona erdirebileceğini tek tek sayar. Bu rehberde tahliye sebeplerini, gereksinim ve yeni malik davalarını, tahliye taahhüdünü, iki haklı ihtarı, zorunlu arabuluculuğu, ilamsız icra yoluyla tahliyeyi, görevli mahkemeyi ve yer tutuculu bir dilekçe iskeletini kanun metniyle anlatıyoruz. Bu yazı genel bilgilendirmedir; hukuki danışmanlık ya da avukatlık hizmeti değildir.
Yayın:
1- Tahliye davası nedir, hangi kiralarda açılır?
Tahliye davası, kiraya verenin kira sözleşmesini kanunda sayılan bir sebebe dayanarak mahkeme kararıyla sona erdirmesini ve kiralananın boşaltılmasını istediği davadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu bu davayı konut ve çatılı işyeri kiraları için ayrıntılı biçimde düzenler; kiracıyı koruyan kurallar bu kiralarda sıkıdır ve kiraya veren sözleşmeyi dilediği zaman bitiremez.
Temel kural TBK 347'dedir. Belirli süreli sözleşmelerde kiracı, sürenin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmadıkça sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir. Belirsiz süreli sözleşmelerde kiracı her zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilir.
TBK 348'e göre bu kiralarda fesih bildiriminin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır. Aile konutu olarak kiralanan yerde kiracı olmayan eş kiraya verene bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı olmuşsa, kiraya veren fesih bildirimini ve fesih ihtarına bağlı ödeme süresini kiracıya ve eşine ayrı ayrı bildirmek zorundadır (TBK 349/3). Sözleşmenin süresine göre kimin nasıl sona erdirebileceği şöyledir:
| Durum | Belirli süreli | Belirsiz süreli |
|---|---|---|
| Kiracı çıkmak isterse | Süre bitmeden bildirir | Her zaman fesih bildirir |
| Kiraya veren | Süre bitimine dayanamaz | On yıl geçince fesih |
| On yıl sonrası | Üç ay önce bildirimle | Genel hükümlere göre |
2- Kanundaki tahliye sebepleri
TBK, dava yoluyla sona erdirme sebeplerini iki gruba ayırır: kiraya verenden kaynaklanan sebepler (TBK 350-351) ve kiracıdan kaynaklanan sebepler (TBK 352). TBK 354'e göre dava yoluyla kira sözleşmesinin sona erdirilmesine ilişkin hükümler kiracı aleyhine değiştirilemez; yani sözleşmeye kanunda olmayan bir tahliye sebebi yazmak, kiracıyı bağlayan bir dava sebebi yaratmaz.
Bunların dışında iki yol daha vardır. Kiracı kira bedelini ödemezse kiraya veren TBK 315'e göre yazılı bir süre verip, bu sürede de ödenmezse sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir; konut ve çatılı işyeri kiralarında bu süre en az otuz gündür. Kiracı kiralananı özenle kullanma ve komşulara saygı borcuna aykırı davranırsa TBK 316'ya göre en az otuz gün süreli yazılı ihtarla aykırılığın giderilmesi istenir. Bu fesihlerden sonra kiralanan boşaltılmazsa tahliye yine dava ya da icra yoluyla istenir. Kanundaki tahliye sebepleri şunlardır:
- Konut veya işyeri gereksinimi (TBK m.350)
- Yeniden inşa ve imar (TBK m.350)
- Yeni malikin gereksinimi (TBK m.351)
- Yazılı tahliye taahhüdü (TBK m.352/1)
- İki haklı ihtar (TBK m.352/2)
3- İhtiyaç nedeniyle tahliye davası: gereksinim, yeniden inşa ve imar
Uygulamada ihtiyaç nedeniyle tahliye davası diye anılan dava TBK 350/1'e dayanır. Kiraya veren, kiralananı kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut ya da işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa sözleşmeyi dava yoluyla sona erdirebilir. Kanun “gereksinim” ile birlikte “kullanma zorunluluğu” ifadesini kullanır; gereksinimin gerçek ve zorunlu olduğunu davacı ispat eder.
TBK 350/2 ikinci sebebi koyar: kiralananın yeniden inşası veya imarı amacıyla esaslı onarımı, genişletilmesi ya da değiştirilmesi gerekli ve bu işler sırasında kiralananın kullanımı imkânsız ise kiraya veren yine dava açabilir. Her iki durumda dava zamanı aynıdır: belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonunda, belirsiz süreli sözleşmelerde fesih dönemine ve fesih bildirimi sürelerine uyularak belirlenecek tarihten başlayarak bir ay içinde dava açılır.
TBK 355 bu davaların arkasına bir yasak koyar. Kiraya veren, gereksinim amacıyla kiralananın boşaltılmasını sağladığında, haklı sebep olmaksızın kiralananı üç yıl geçmedikçe eski kiracısından başkasına kiralayamaz. Yeniden inşa ve imar için boşaltılan taşınmaz da eski hâli ile üç yıl geçmedikçe başkasına kiralanamaz; eski kiracının yeni durumu ve yeni kira bedeli ile kiralama konusunda öncelik hakkı vardır ve bu hak kiraya verenin yazılı bildirimini izleyen bir ay içinde kullanılır. Aykırılıkta kiraya veren, eski kiracısına son kira yılında ödenmiş bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat öder. Gereksinim davasının takvimi şöyle işler:
- Gereksinim doğar
- Sözleşme süresi sona erer
- Bir ay içinde dava açılır
- Üç yıl başkasına kiralanamaz
4- Yeni malikin gereksinimi: iki ayrı yol
Kiralanan satılır ya da başka yolla el değiştirirse yeni malik de TBK 351'e göre gereksinim sebebiyle tahliye isteyebilir. Gereksinim duyulan kişiler TBK 350'dekiyle aynıdır: kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler. Kanun yeni malike iki yol tanır ve bunlar birbirinden farklı süre kurallarına bağlıdır.
Birinci yolda yeni malik, edinme tarihinden başlayarak bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmek koşuluyla, sözleşmeyi altı ay sonra açacağı bir davayla sona erdirebilir (TBK 351/1). İkinci yolda ise dilerse gereksinim sebebiyle sona erdirme hakkını, sözleşme süresinin bitiminden başlayarak bir ay içinde açacağı dava yoluyla kullanır (TBK 351/2). Bir aylık bildirim süresi kaçırılmışsa birinci yol kapanır; o zaman sözleşme süresinin sonunu beklemek gerekir. İki yolun farkı şöyledir:
| Ölçüt | Altı ay yolu | Süre sonu yolu |
|---|---|---|
| Yazılı bildirim | Bir ay içinde yapılır | Maddede sayılmaz |
| Dava zamanı | Altı ay sonra | Bitimden bir ay içinde |
| Dayanak | TBK m.351/1 | TBK m.351/2 |
5- Tahliye taahhüdüne dayanan tahliye
TBK 352/1'e göre kiracı, kiralananın teslim edilmesinden sonra kiraya verene karşı kiralananı belli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlendiği hâlde boşaltmamışsa kiraya veren, kira sözleşmesini bu tarihten başlayarak bir ay içinde icraya başvurmak veya dava açmak suretiyle sona erdirebilir. Kanun burada iki yolu birlikte sayar: tahliye davası ya da icra takibi.
Maddenin sözcükleri önemlidir. Taahhüt kiralananın teslim edilmesinden sonra verilmiş olmalıdır; sözleşme kurulurken kiralanan henüz teslim edilmeden alınan bir taahhüt bu madde metnindeki koşulu taşımaz. Taahhüt yazılı olmalı ve belli bir boşaltma tarihi içermelidir. Bir aylık süre o tarihten başlar. Taahhüdün geçerliliği, kim tarafından ve hangi koşullarda verildiği gibi sorular dosyaya göre değişir; bunları somut dosyada bir avukata sorun. Taahhüde dayanmanın koşulları şunlardır:
- Kiralanan teslim edildikten sonra verilmiş
- Yazılı olarak üstlenilmiş
- Belli bir boşaltma tarihi taşıyor
- Bu tarihten başlayarak bir ay içinde başvuru
6- İki haklı ihtar, temerrüt ve aynı ilçede konut
TBK 352/2 kira bedelinin ödenmemesine bağlı ikinci yolu düzenler. Kiracı, bir yıldan kısa süreli sözleşmelerde kira süresi içinde; bir yıl ve daha uzun süreli sözleşmelerde bir kira yılı veya bir kira yılını aşan süre içinde kira bedelini ödemediği için kendisine yazılı olarak iki haklı ihtarda bulunulmasına sebep olmuşsa kiraya veren, kira süresinin ve bir yıldan uzun süreli kiralarda ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlayarak bir ay içinde dava yoluyla sözleşmeyi sona erdirebilir.
Bu yol, TBK 315'teki temerrüt feshinden farklıdır. Temerrüt feshinde kiraya veren kiracıya yazılı olarak en az otuz gün süre verir ve bu sürede ödenmezse sözleşmeyi feshedeceğini bildirir; süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden işlemeye başlar. İki haklı ihtarda ise ihtarların sayısı ve kira yılı önemlidir; dava, dönem sonundan bir ay içinde açılır.
TBK 352/3 üçüncü bir sebep daha sayar: kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin aynı ilçe veya belde belediye sınırları içinde oturmaya elverişli bir konutu varsa ve kiraya veren bunu sözleşmenin kurulması sırasında bilmiyorsa, sözleşmenin bitiminden başlayarak bir ay içinde sözleşmeyi dava yoluyla sona erdirebilir. İki haklı ihtar ile temerrüt feshinin farkı şöyledir:
| Ölçüt | İki haklı ihtar | Temerrüt feshi |
|---|---|---|
| Dayanak | TBK m.352/2 | TBK m.315 |
| Ödeme süresi | Maddede sayılmaz | En az otuz gün |
| Sona erdirme | Dava ile | Yazılı fesih bildirimi |
| Dava zamanı | Dönem sonundan bir ay | Maddede sayılmaz |
7- Dava açma süresi: bir ay ve bir yıllık uzama
Tahliye sebeplerinin neredeyse hepsi bir aylık bir dava süresine bağlıdır: gereksinim ve imar davasında sürenin sonundan, yeni malikte süre bitiminden, tahliye taahhüdünde taahhüt edilen tarihten, iki haklı ihtarda kira yılının bitiminden başlayarak. Bu süre kaçırılırsa sözleşme bir yıl daha uzar ve aynı sebeple dava açmak için bir sonraki dönemi beklemek gerekebilir.
TBK 353 kiraya verene bir kolaylık tanır: kiraya veren, en geç davanın açılması için öngörülen sürede dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirmişse, dava açma süresi bir kira yılı için uzamış sayılır. Bu bildirimin tarihini ve tebliğini belgeyle saklamak gerekir; sürenin hangi gün başladığı ve bittiği, davanın kabul edilip edilmeyeceğini doğrudan etkiler. Tebligatın hangi gün yapılmış sayılacağını e-tebligat süre hesaplama yazımızda, geçersiz tebligatın sonuçlarını usulsüz tebligat yazımızda anlattık. Bir yıllık uzama şöyle işler:
- Dava açma süresi başlar
- Süre içinde yazılı bildirim yapılır
- Dava süresi bir kira yılı uzar
8- Zorunlu arabuluculuk: dava açmadan önce
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/B maddesine göre kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler hariç olmak üzere, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu madde 7445 sayılı Kanunla eklendi ve 1 Eylül 2023'ten beri uygulanıyor. Kısacası tahliye davası açmadan önce arabuluculuk bürosuna başvurmak gerekir; ilamsız icra yolu ise bu şartın dışındadır.
Süreç HUAK 18/A'ya göre yürür. Başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir. Anlaşma sağlanamazsa davacı son tutanağın aslını veya arabulucunun onayladığı bir örneğini dava dilekçesine ekler. Eklemezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir; bu sürede de sunulmazsa dava usulden reddedilir. Arabulucuya hiç başvurulmadan açılan dava ise dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.
HUAK 18/A/15'e göre arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Tahliye davasındaki bir aylık sürelerin bu hükümle nasıl hesaplanacağı somut dosyaya göre değişebilir; süreyi son güne bırakmayın ve bir avukata danışın. Aynı arabuluculuk şartı kira bedeli uyuşmazlıklarında da geçerlidir; ayrıntısını kira tespit davası yazımızda anlattık. Arabuluculuktan davaya giden yol şöyledir:
- Arabuluculuk bürosuna başvuru
- Üç hafta içinde sonuç
- Zorunlu hâlde bir hafta uzama
- Son tutanak dava dilekçesine eklenir
9- Dava yerine ilamsız icra yoluyla tahliye
Tahliye her zaman dava ile istenmez. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu iki ilamsız icra yolu düzenler. Birincisi kira alacağına dayanan takiptir (İİK 269-269/c): alacaklı isterse ödeme emri, süresinde ödenmezse icra mahkemesinden borçlunun kiralanandan çıkarılmasının istenebileceğini de içerir. Borçlu itiraz sebeplerini yedi gün içinde icra dairesine bildirir. Borçlu itiraz etmez ve ihtar süresi içinde kira borcunu da ödemezse, ihtar süresinin bitimini izleyen altı ay içinde alacaklının talebiyle icra mahkemesince tahliyeye karar verilir. Maddenin metni hâlâ eski Borçlar Kanunu'nun maddelerine atıf yapar.
İkincisi sözleşme süresinin bitmesine dayanan takiptir (İİK 272-276): mukavelename ile kiralanan bir taşınmazın süresi bittikten bir ay içinde sözleşmenin icra dairesine ibrazıyla tahliyesi istenebilir; icra memuru taşınmazın on beş gün içinde tahliye ve teslimini emreden bir tahliye emri gönderir. Kiracı itirazını tahliye emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirir ve itiraz takibi durdurur; kiraya veren icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir. İcra mahkemesinin İİK 269/c'deki tahliye kararının infazı için kesinleşmesi beklenmez, ama kararın tefhim veya tebliğinden itibaren on gün geçmesi gerekir.
HMK 4/1-a da ilamsız icra yoluyla tahliyeyi sulh hukuk mahkemesinin görevinden ayrık tutar. Ödeme emrine itirazın nasıl yazılacağını icra takibine itiraz dilekçesi yazımızda anlattık. Dava ile icra yolunun farkı şöyledir:
| Ölçüt | Tahliye davası | İlamsız icra |
|---|---|---|
| Başvuru yeri | Sulh hukuk mahkemesi | İcra dairesi |
| Arabuluculuk | Dava şartı | Kapsam dışı |
| Dayanak | TBK ve HMK | İİK m.269-276 |
10- Görevli ve yetkili mahkeme, usul ve harç
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 4/1-a maddesine göre sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın, ilamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin hükümler ayrık olmak üzere kira ilişkisinden doğan tüm uyuşmazlıklara bakar. Bu yüzden tahliye davasının görevli mahkemesi sulh hukuk mahkemesidir. HMK 316/1-a'ya göre sulh hukuk mahkemesinin görevine giren davalarda basit yargılama usulü uygulanır.
Yetkide HMK 6'ya göre genel yetkili mahkeme, davalının dava açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir; HMK 10'a göre sözleşmeden doğan davalar sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir. Arabuluculuk başvurusu da yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki büroya yapıldığından yetkiyi o aşamada düşünmek gerekir.
Harçta özel bir kural vardır. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 17. maddesine göre gayrimenkulün tahliyesi davalarında, yazılı sözleşme olsun veya olmasın, bir yıllık kira bedeli üzerinden karar ve ilam harcı alınır. Harcın oranı ve tutarı her yıl yayımlanan tarifelerle belirlenir; güncel tutarı mahkeme veznesinden ya da UYAP'tan öğrenin. Görev, usul ve harç kısaca şöyledir:
- Görev: sulh hukuk mahkemesi (HMK m.4/1-a)
- Usul: basit yargılama (HMK m.316/1-a)
- Genel yetki: davalının yerleşim yeri (HMK m.6)
- Harca esas değer: bir yıllık kira bedeli (Harçlar K. m.17)
11- Tahliye davası nasıl açılır? Yer tutuculu dilekçe iskeleti
Tahliye davası nasıl açılır sorusunun yanıtı sıralıdır: önce sebebin ve bir aylık sürenin belirlenmesi, sonra arabuluculuk, anlaşma olmazsa son tutanakla dava. Dilekçede HMK 119'un saydığı unsurlar bulunur; ayrıntısını dava dilekçesi örneği yazımızda anlattık. Aşağıdaki iskelet bu sırayı izler; köşeli parantez içindeki yerleri kendi bilgilerinizle doldurursunuz. Bu bir örnek düzendir, her dosyaya uyan hazır metin değildir.
Davalı kiracıysanız iki hafta içinde vereceğiniz yanıtın düzenini cevap dilekçesi örneği yazımızda bulabilirsiniz. Dilekçeyle verilecek belgeler şunlardır:
- Kira sözleşmesi
- İhtarlar ve tebliğ belgeleri
- Tahliye taahhüdü (varsa)
- Arabuluculuk son tutanağı
| Bölüm | Ne yazılır |
|---|---|
| Mahkeme | [Şehir] Sulh Hukuk Mahkemesi'ne |
| Davacı | [Ad Soyad], T.C. kimlik no [numara], [adres] |
| Davalı | [Ad Soyad], [adres] |
| Konu | [Adres] adresindeki kiralananın [tahliye sebebi] sebebiyle tahliyesi |
| Değer | [Bir yıllık kira bedeli] |
| Açıklamalar | Sözleşmenin başlangıç tarihi ve süresi; tahliye sebebi ve dayanağı; varsa yazılı bildirim, ihtar ya da taahhüdün tarihi; arabuluculuk son tutanağının tarihi ve numarası |
| Deliller | Kira sözleşmesi, yazılı bildirim veya ihtarlar ve tebliğ belgeleri, tahliye taahhüdü (varsa), arabuluculuk son tutanağı, tanık, keşif |
| Hukuki sebepler | TBK m.[350/351/352]; HMK m.4, 316; HUAK m.18/A, 18/B |
| Talep sonucu | Kiralananın tahliyesine, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine |
| İmza | [Ad Soyad], [tarih], imza |
12- Karar, kanun yolu ve adli tatil
Basit yargılamada karar, tarafların son beyanları alındıktan sonra tefhim edilir; taraflara beyanda bulunabilmeleri için ayrıca süre verilmez (HMK 321/1). Zorunlu hâllerde yalnız hüküm özeti tutanağa yazılırsa gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkarılması gerekir (HMK 321/2). Kararın gerekçesini okumak için gerekçeli karar nedir yazımıza, kanun yolu süresi için istinaf süresi yazımıza bakabilirsiniz.
HMK 102'ye göre adli tatil her yıl yirmi temmuzda başlar, otuz bir ağustosta sona erer. HMK 103'te adli tatilde görülecek dava ve işler sayılır; kira davaları bu listede yer almaz. Bu yüzden adli tatile tabi bir tahliye davasında HMK'nın tayin ettiği bir sürenin bitimi tatile rastlarsa süre, tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır (HMK 104); mahkeme davanın ivedi görülmesine karar vermişse durum farklıdır. Ayrıntılar adli tatilde süreler yazımızda. Karardan sonra yapılacaklar şunlardır:
- Gerekçeli kararı okuyun
- Kanun yolu süresini takvime işleyin
- Adli tatile denk gelen süreleri kontrol edin
13- Tahliye davası dosyanızı izlemek ve avukata danışmak
Tahliye davasında en çok karışan şey tarihlerdir: sözleşmenin başlangıcı ve uzama yılları, yazılı bildirimin ve ihtarların tebliği, taahhüt edilen boşaltma tarihi, arabuluculuk son tutanağı ve bir aylık dava süresi. Bu tarihleri sözleşme ve evrakla yan yana tutmak işinizi kolaylaştırır. Gereksinimin nasıl ispat edileceği, taahhüdün geçerli olup olmadığı ya da sürenin hangi gün dolduğu dosyadan dosyaya değişir; bu yüzden somut dosyanızda bir avukata danışın.
Cevaplama'nın Dava Dosya Cevaplama hizmeti bu izlemede yardımcı olmak için tasarlandı; Cevaplama hesabınızda ücretsiz deneme süresiyle kullanılabilir. UYAP'a kendi e-Devlet hesabınızla siz girersiniz, şifreniz kaydedilmez; seçtiğiniz dosyanın evrakı sizin parolanızla şifreli olarak kopyalanır ve taranmış evrak da metne çevrilir. Hukuk asistanı dava dilekçesini, cevap dilekçesini, arabuluculuk tutanağını ve kanunun resmî metnini okuyarak “ihtarname ne zaman tebliğ edilmiş, cevap dilekçesinde hangi deliller gösterilmiş?” gibi sorularınızı evrakınıza dayanarak yanıtlar ve isterseniz süre için hatırlatma kurar; önerdiği hatırlatma onayınız olmadan gönderilmez. Asistan hukuki danışmanlık vermez; dilekçeyi siz yazar, imzalar ve verirsiniz. Benzer rehberler için Dava Dosya Cevaplama kategorisine, tüm yazılar için blog sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.315, 316, 347-356) — mevzuat.gov.tr
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (m.18/A, 18/B) — mevzuat.gov.tr
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m.269-276) — mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.4, 6, 10, 102-104, 119, 316, 321) — mevzuat.gov.tr
- 492 sayılı Harçlar Kanunu (m.17) — mevzuat.gov.tr
Sık sorulan sorular
Tahliye davası nedir?
Tahliye davası, kiraya verenin kira sözleşmesini TBK 350-352'de sayılan bir sebebe dayanarak mahkeme kararıyla sona erdirmesini ve kiralananın boşaltılmasını istediği davadır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez (TBK 347); kanundaki sebeplerden birine dayanması gerekir.
Tahliye davası açma şartları nelerdir?
Kanundaki bir tahliye sebebi (gereksinim, yeniden inşa ve imar, yeni malikin gereksinimi, yazılı tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar ya da aynı ilçede konut) bulunmalı, dava kanunun öngördüğü bir aylık süre içinde açılmalı ve dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmalıdır (HUAK 18/B). Anlaşma olmazsa son tutanak dava dilekçesine eklenir.
Tahliye davası ne kadar sürer?
Kanunda tahliye davasının kaç ayda biteceğine ilişkin bir süre yoktur; süre mahkemenin iş yüküne, delillere ve kanun yoluna göre değişir. Kanunda yazılı olan süreler şunlardır: arabuluculuk üç hafta (zorunlu hâlde en fazla bir hafta uzar), dava basit yargılama usulüyle görülür ve karar son beyanlardan sonra tefhim edilir.
Tahliye davası açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Evet. HUAK 18/B'ye göre 1 Eylül 2023'ten beri kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. İlamsız icra yoluyla tahliye bu şartın dışındadır. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir.
İhtiyaç nedeniyle tahliye davası ne zaman açılır?
TBK 350'ye göre belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonundan, belirsiz süreli sözleşmelerde fesih dönemine ve fesih bildirimi sürelerine göre belirlenecek tarihten başlayarak bir ay içinde açılır. Kiraya veren bu süre içinde dava açacağını kiracıya yazılı bildirmişse süre bir kira yılı uzar (TBK 353).
Kiracı tahliye davası kazanıldıktan sonra ev başkasına kiralanabilir mi?
Gereksinim amacıyla boşaltılan kiralanan, haklı sebep olmaksızın üç yıl geçmedikçe eski kiracıdan başkasına kiralanamaz; yeniden inşa ve imar için boşaltılan taşınmaz da eski hâli ile üç yıl başkasına kiralanamaz. Aykırılıkta kiraya veren, eski kiracıya son kira yılında ödenen bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat öder (TBK 355).
Tahliye davasında hangi mahkeme görevlidir?
Sulh hukuk mahkemesi görevlidir (HMK 4/1-a) ve dava basit yargılama usulüyle görülür (HMK 316/1-a). Genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK 6); sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir (HMK 10). Bu yazı genel bilgilendirmedir; somut dosyanızda bir avukata danışın.