Dava Dosya Cevaplama
E-tebligat süre hesaplama: süre ne zaman başlar, ne zaman biter?
E-tebligat süre hesaplama, elektronik adresinize gelen bir evrakın hangi gün tebliğ edilmiş sayıldığını ve ondan sonra işleyen sürenin hangi gün biteceğini bulmaktır. Tebligat Kanunu'na göre elektronik tebligat, adresinize ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır; süreler bu tarihten sonra işler. Bu rehberde kuralı kanun metniyle, tatil günlerinin etkisini, bazı kanunlarda yazılı süreleri ve dosyanızda tebliği nasıl kontrol edeceğinizi anlatıyoruz. Yazı genel bilgidir, hukuki danışmanlık değildir; somut dosyanızda tarihleri evrakınızdan teyit edin.
Yayın:
1- E-tebligat nedir, kimlere zorunludur?
E-tebligat, tebligatın kâğıt yerine elektronik adrese yapılmasıdır. 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 7/a maddesine göre bazı kişi ve kurumlara tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur. Madde bu muhatapları sayar. Aşağıdaki listede e-tebligatın zorunlu olduğu muhataplar görünür.
Birinci fıkra kapsamı dışında kalan gerçek kişilere ise talepleri hâlinde elektronik tebligat adresi verilir; adresi alan kişiye de tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur. Elektronik yolla tebligat zorunlu bir sebeple yapılamazsa kanundaki diğer usullerle tebligat yapılır. Elektronik tebligat işlemleri, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi'nin işlettiği Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) üzerinden yürütülür.
- Baro levhasına yazılı avukatlar
- Tüm özel hukuk tüzel kişileri
- Noterler
- Kamu kurum ve kuruluşları
- Talep eden gerçek kişiler
2- Beşinci gün kuralı: tebliğ ne zaman yapılmış sayılır?
Elektronik tebligatta kritik tarih, evrakın size ulaştığı gün değil, tebliğin yapılmış sayıldığı gündür. Tebligat Kanunu'nun 7/a maddesinin metni şöyledir: “Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.” Elektronik tebligatın yapılmış sayılması şu üç adımda özetlenir:
Kanun metni “iş günü” demez, “gün” der. Bu yüzden saymaya ulaşma gününün ertesinden başlarsınız. Örnek: evrak pazartesi günü adresinize ulaştıysa salı birinci, çarşamba ikinci, perşembe üçüncü, cuma dördüncü, cumartesi beşinci gündür; tebliğ cumartesi gününün sonunda yapılmış sayılır. Aynı örneği kendi günlerinize uyarlayabilirsiniz; hafta sonları da sayıma dâhildir.
Burada sık yapılan bir karışıklık var: evrakın ekranınızda göründüğü ya da size SMS ile haber verildiği gün tebliğ günü değildir. Tebliğ günü kanunda yazılan beşinci günün sonudur; bu yüzden tarihi hesaplarken ulaşma tarihini UETS ya da UYAP kaydından alın ve beşinci günü saymayı bir takvim üzerinde işaretleyin. Süre dolmak üzereyse tahminle değil, kayıttaki tarihle hareket edin.
- Tebligat elektronik adrese ulaşır
- Ulaştığı tarihi izleyen günler sayılır
- Beşinci günün sonunda tebliğ yapılmış sayılır
3- Süre ne zaman başlar? Hukuk ve idari yargı farkı
Tebliğ yapılmış sayılınca süre işlemeye başlar, ama sürenin ilk günü kanuna göre değişir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 91. maddesine göre süreler taraflara tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar. HMK 92'ye göre süre gün olarak belirlenmişse tebliğ edildiği gün hesaba katılmaz ve süre son günün tatil saatinde biter; hafta olarak belirlenmişse süre, başladığı güne son haftadaki karşılık gelen günün tatil saatinde biter.
İdari yargıda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 8. maddesi sürelerin tebliğ tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağını söyler. Aşağıdaki tabloda iki kanunun bu konudaki farkı yan yana görürsünüz. Süreyi kaçırmamak için tebliğ tarihini her zaman kayıttan alın.
| Konu | Hukuk davaları (HMK) | İdari yargı (İYUK) |
|---|---|---|
| Süre başlangıcı | Tebliğ tarihinden itibaren; gün olarak süresi olanlarda tebliğ günü hesaba katılmaz | Tebliğ tarihini izleyen günden itibaren |
| Tatil günleri | Süreye dâhildir | Sürelere dâhildir |
| Son gün tatile rastlarsa | Tatili takip eden ilk iş günü çalışma saati sonunda biter | Tatili izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar |
4- Tatil günleri sürenin içinde sayılır mı?
Evet. HMK 93 ve İYUK 8, resmî tatil günlerinin süreye dâhil olduğunu söyler; yalnız sürenin son günü tatile rastlarsa süre uzar. HMK'ya göre süre tatili takip eden ilk iş günü çalışma saati sonunda, İYUK'a göre tatili izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar. Bu konuyu dilekçe hazırlığıyla birlikte düşünmek için UYAP dilekçe yazma rehberimize de bakabilirsiniz.
Bu kuralın e-tebligatla birleşimi şöyle işler: tebliğ cumartesi sonunda yapılmış sayıldıysa ve iki haftalık bir süre işliyorsa, HMK 92'ye göre süre başladığı güne karşılık gelen günün, yani iki hafta sonraki cumartesinin tatil saatinde biter. O gün resmî tatil olduğu için HMK 93'e göre süre pazartesi günü çalışma saati sonunda dolar. Bu hesabı yaparken evrakınızdaki tarihleri ve kanun maddesini yine de birlikte kontrol edin.
İdari yargıda ek bir kural vardır: İYUK 8'e göre kanunda yazılı sürelerin bitmesi çalışmaya ara verme zamanına rastlarsa, bu süreler ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır. Son günün tatile rastlaması hâlinde kuralların özeti şöyledir:
- Tatil günleri süreye dâhildir
- Son gün tatile rastlarsa süre uzar
- Çalışmaya ara verme zamanında idari yargıda süre yedi gün uzar
5- Kanunlarda yazılı bazı süreler
Elektronik tebligattan sonra işleyen süre, işleme göre değişir. Aşağıdaki tablo, kanun metninden okunan bazı süreleri gösterir; icra takibi için 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 62. maddesi de örnek olarak yer alır. Tablo örnektir; her dosyada işlemin hangi kanuna ve hangi sürelere tabi olduğu ayrıca kontrol edilmelidir, çünkü özel kanunlar farklı süre öngörebilir.
Sürelerin kanunda yazılı olduğunu unutmayın: HMK 90'a göre hâkim, kanundaki süreleri istisnai durumlar dışında artıramaz veya eksiltemez. Bu yüzden “mahkeme uzatır” beklentisiyle süreyi geçirmek risklidir.
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Cevap dilekçesi | Dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta | HMK m.127 |
| İstinaf başvurusu | İlamın tebliğiyle işlemeye başlayan iki hafta | HMK m.345 |
| Temyiz başvurusu | Tebliğ tarihinden itibaren iki hafta | HMK m.361 |
| İcra takibinde ödeme emrine itiraz | Ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün | İİK m.62 |
| İdare mahkemesinde dava açma | Özel kanunda ayrı süre yoksa altmış gün | İYUK m.7 |
| Vergi mahkemesinde dava açma | Özel kanunda ayrı süre yoksa otuz gün | İYUK m.7 |
6- Dosyanızda e-tebligatı nasıl kontrol edersiniz?
Tebliğ tarihini tahmin etmeyin, kayıttan okuyun. E-tebligatı kontrol adımları şöyledir; evrak UDF biçimindeyse UDF dosyası nedir yazımıza ve UDF görüntüleyici ile UDF düzenleyici araçlarına, tüm ücretsiz UDF araçlarına UYAP Editör için UYAP Editör indirme rehberine bakabilirsiniz:
- UETS'te gelen tebligatı açın; gönderme ve tebliğ tarihlerini not edin.
- UYAP'ta evrak listesine bakın; e-tebligat yapıldıysa dosyada “Kapalı E-Tebliğ Mazbatası” adlı evrak görünebilir.
- Tarihleri kanun maddesiyle doğrulayın; mazbatadaki ve evrakın üstündeki tarihleri karşılaştırıp beşinci gün kuralını kendi tarihinize uygulayın.
- Emin olamazsanız resmî kaynağa ya da bir avukata sorun.
7- Süreyi kaçırmamak için hatırlatma kurmak
Süre hesabında en sık hata, tebliğ tarihini yanlış almak ya da tatil gününü yanlış saymaktır. Elektronik tebligatı kaçıran ya da geç fark eden kişi için beşinci gün zaten işlemiş olabilir; bu yüzden gelen evrakı hızlı okumak ve süreyi o gün hatırlatmaya bağlamak önemlidir. Süre için hatırlatma kurmanın mantığı şudur; Siz karar verirsiniz, araç yalnız hazırlık yapar:
Cevaplama'nın Dava Dosya Cevaplama hizmeti bu işte yardımcı olmak için tasarlandı; şu an davetle açılan erken erişim aşamasındadır. UYAP'a kendi e-Devlet hesabınızla siz girersiniz, seçtiğiniz dosyanın evrakı şifreli kopyalanır ve hukuk asistanı evrakı ile kanunun resmî metnini okuyarak “bu evrak ne diyor, süre başladı mı?” sorularınızı yanıtlar; isterseniz süre için hatırlatma kurar. Asistan hukuki danışmanlık vermez, tebliğ tarihini evrakta sizinle birlikte kontrol eder ve UYAP'a dilekçeyi siz gönderirsiniz. Benzer rehberler için Dava Dosya Cevaplama kategorisine, tüm yazılar için blog sayfasına ve UDF tarafı için UDF ve UYAP rehberlerine bakabilirsiniz.
- Evrak okunur: tebliğ tarihi birlikte kontrol edilir
- Süre hesaplanır: kanun maddesi resmî metinden okunur
- Hatırlatma kurulur: gönderimi siz yaparsınız
8- Sık yapılan hatalar
E-tebligat süresinde sık hatalar şunlardır:
- Okumadığım için tebliğ olmadı sanmak: kanuna göre tebliğ beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.
- Tebliğ gününü süreye dâhil etmek: gün olarak verilen sürede tebliğ günü hesaba katılmaz (HMK 92).
- Tatil günlerini saymamak: tatil günleri süreye dâhildir, yalnız son gün tatile rastlarsa süre uzar.
- Sürenin uzatılacağını varsaymak: kanundaki süreleri hâkim istisnai durumlar dışında artıramaz (HMK 90).
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
E-tebligat kaç gün sonra tebliğ edilmiş sayılır?
Tebligat Kanunu 7/a'ya göre elektronik tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.
E-tebligatı açmazsam süre işler mi?
Evet. Kanun tebliğin yapılmış sayılmasını adrese ulaşma tarihini izleyen beşinci günün sonuna bağlar; evrakı okumuş olmanız bu kuralın uygulanması için şart olarak yazılmamıştır. Kayıttaki tarihleri her zaman evrakınızdan kontrol edin.
Süre hesabında tebliğ günü sayılır mı?
HMK 92'ye göre gün olarak belirlenmiş sürelerde tebliğ edildiği gün hesaba katılmaz. İdari yargıda İYUK 8'e göre süre tebliğ tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
Tatil günleri süreye dâhil mi?
Evet. HMK 93 ve İYUK 8'e göre resmî tatil günleri süreye dâhildir; yalnız sürenin son günü tatile rastlarsa süre uzar.
Mahkeme kanundaki süreyi uzatabilir mi?
HMK 90'a göre hâkim, kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında kanundaki süreleri artıramaz veya eksiltemez; kendi tespit ettiği süreleri ise haklı sebeplerle artırabilir ya da eksiltebilir.
E-tebligat kimlere zorunludur?
Tebligat Kanunu 7/a'ya göre kamu kurumları, tüm özel hukuk tüzel kişileri, noterler, baro levhasına yazılı avukatlar, sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler gibi muhataplara zorunludur; gerçek kişilere talepleri hâlinde elektronik tebligat adresi verilir.