Dava Dosya Cevaplama
Cevap dilekçesi örneği: süre, içerik ve cevaba cevap dilekçesi
Cevap dilekçesi örneği arayan kişi çoğu zaman aleyhine açılmış bir davanın dilekçesini yeni almış ve süresinin işlediğini bilen davalıdır. Cevap dilekçesi, davalının dava dilekçesindeki iddialara karşı savunmasını, delillerini ve talebini mahkemeye bildirdiği dilekçedir; neyin yazılacağı ve ne zaman verileceği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (HMK) belirlenmiştir. Bu rehberde cevap süresini, dilekçede bulunması gereken unsurları, ilk itirazları, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesini, basit yargılama usulündeki farkı ve yer tutuculu bir cevap dilekçesi örneğini kanun metinleriyle anlatıyoruz. Bu yazı genel bilgilendirmedir; hukuki danışmanlık ya da avukatlık hizmeti değildir.
Yayın:
1- Cevap dilekçesi nedir, kim verir?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 122. maddesine göre dava dilekçesi mahkeme tarafından davalıya tebliğ edilir ve davalının iki hafta içinde davaya cevap verebileceği tebliğ zarfında gösterilir. Davalının bu bildirime karşı verdiği dilekçe cevap dilekçesidir. HMK 126. maddeye göre davalı cevap dilekçesini davanın açılmış olduğu mahkemeye verir, dilekçeye davacı sayısı kadar örnek eklenir ve cevap dilekçesinin örneği mahkeme tarafından davacıya tebliğ edilir.
Yazılı yargılama usulünde dilekçeler karşılıklı verilir ve ancak bundan sonra ön inceleme yapılır (HMK 137). Süreç kanundaki sırayla şöyle ilerler:
- Dava dilekçesi davalıya tebliğ edilir
- Davalı iki hafta içinde cevap verir
- Cevap dilekçesi davacıya tebliğ edilir
- Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi
- Ön inceleme yapılır
2- Cevap dilekçesi süresi: HMK 127 ve 128
HMK 127. maddeye göre cevap dilekçesini verme süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Süre tebliğ gününden işlediği için tebliğin hangi tarihte yapıldığını doğru belirlemek gerekir. Tebliğin nasıl yapılacağı 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nda düzenlenir; elektronik tebligatta tebliğ tarihinin nasıl belirlendiği için e-tebligat süre hesaplama yazımıza, kâğıt tebligat usule aykırı yapıldıysa usulsüz tebligat yazımıza bakabilirsiniz. Süre adli tatile denk geliyorsa adli tatilde süreler rehberi ayrıca yol gösterir.
Aynı maddede, cevabın bu süre içinde hazırlanmasının çok zor ya da imkânsız olduğu durumlarda süre içinde mahkemeye başvurularak ek süre istenebileceği de düzenlenmiştir. Ek sürenin şartlarını ve dilekçesini bu yazıda tekrar etmiyoruz; ayrıntısı süre uzatım dilekçesi rehberimizde.
Süre kaçırılırsa sonuç ağırdır. HMK 128'e göre süresi içinde cevap dilekçesi vermemiş olan davalı, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır. HMK 94'e göre kanunun belirlediği süreler kesindir ve kesin süre içinde yapılması gereken işlemi süresinde yapmayan tarafın o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar. Cevap süresinde temel kurallar şunlardır:
| Durum | Kanundaki kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Cevap süresi | Dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta | HMK m.127 |
| Süresinde cevap verilmezse | Davacının vakıalarının tamamı inkâr edilmiş sayılır | HMK m.128 |
| Dilekçenin verildiği an | Havale edildiği tarihte verilmiş sayılır | HMK m.126/3 |
| Ek süre | Ayrı rehberde anlatılır | HMK m.127 |
3- Cevap dilekçesinde bulunması gerekenler: HMK 129
HMK 129. madde cevap dilekçesinin içeriğini bent bent sayar. Bir cevap dilekçesi örneğini kendi dosyanıza uyarlarken her bendin dilekçede bir karşılığı olmalıdır. Aşağıdaki tabloda kanundaki unsur ile dilekçedeki yeri yan yana verilmiştir; cevap dilekçesi içerik kontrolü için bu sırayı kullanabilirsiniz:
| Bent | Kanundaki unsur | Dilekçedeki karşılığı |
|---|---|---|
| a | Mahkemenin adı | Hitap satırı |
| b | Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri; davalı yurt dışındaysa yurt içinde göstereceği adres | Taraf bilgileri |
| c | Davalının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası | Davalı satırı |
| ç | Varsa tarafların kanuni temsilcileri ile davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri | Vekil satırı |
| d | Savunmanın dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri | Açıklamalar bölümü |
| e | Her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği | Deliller bölümü |
| f | Dayanılan hukuki sebepler | Hukuki sebepler |
| g | Açık bir şekilde talep sonucu | Sonuç ve istem |
| ğ | Davalının veya kanuni temsilcisinin yahut vekilinin imzası | Tarih ve imza |
4- Cevap dilekçesinde eksiklik varsa: HMK 130
Her eksiklik aynı sonucu doğurmaz. HMK 130. maddeye göre 129. maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç) ve (ğ) bentleri, yani mahkemenin adı, taraf bilgileri, davalının kimlik numarası, temsilci ve vekil bilgileri ile imza cevap dilekçesinde eksikse, bunun giderilmesi için hâkim tarafından bir haftalık süre verilir. Eksiklik bu süre içinde de giderilmezse cevap dilekçesi verilmemiş sayılır; bu da 128. maddedeki inkâr sonucuna götürür.
Vakıaların özeti, deliller, hukuki sebepler ve talep sonucu ise savunmanın özüdür. Bunlar 130. maddedeki tamamlama listesinde sayılmaz; bu yüzden dilekçeyi verirken eksiksiz yazılmaları gerekir. HMK 129/2, dava dilekçesine belge eklenmesini düzenleyen 121. maddenin cevap dilekçesine de uygulanacağını söyler: elinizdeki belgeleri örnekleriyle birlikte dilekçeye eklemeniz, başka yerden getirtilecek belge için de bulunmasını sağlayacak açıklamayı yazmanız gerekir. Eksiklikte iki grup vardır:
- Tamamlatılabilen: mahkeme, taraf, kimlik, vekil bilgileri ve imza
- Baştan eksiksiz yazılmalı: vakıalar, deliller, hukuki sebepler, talep sonucu
5- Savunmada kaçırılmaması gerekenler: ilk itiraz, karşı dava, deliller
Cevap dilekçesi yalnız iddiaları reddetmek için değildir; kanun bazı hakların yalnız bu dilekçede kullanılabileceğini söyler. HMK 116'ya göre ilk itirazlar, kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazı ve uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiği itirazıdır. HMK 117'ye göre ilk itirazların hepsi cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır; aksi hâlde dinlenemez. HMK 131 ayrıca cevap dilekçesi verildikten sonra, cevap süresi dolmamış olsa bile ilk itirazların ileri sürülemeyeceğini belirtir.
Davalının davacıya karşı takas, mahsup ya da bağlantılı bir talebi varsa karşı dava gündeme gelebilir. HMK 133'e göre karşı dava, cevap dilekçesiyle ya da esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle açılır. Karşı davanın şartları 132. maddede sayılır. Deliller için 129. madde her vakıanın hangi delille ispat edileceğinin yazılmasını ister. Savunmada dört kontrol yapın; cevap dilekçesini hazırlarken şu noktalara bakın:
- İlk itirazlar cevap dilekçesinde yazıldı mı?
- Karşı dava gerekiyorsa cevap süresi içinde açıldı mı?
- Her vakıanın delili gösterildi mi?
- Belgeler dilekçeye eklendi mi?
6- Yer tutuculu cevap dilekçesi örneği
Aşağıdaki cevap dilekçesi örneği, HMK 129'daki unsurları sırasıyla gösteren bir iskelettir. Köşeli parantez içindeki yerleri kendi dosyanızdaki bilgilerle doldurursunuz; hazır bir savunma metni değildir ve her davaya aynen uymaz. Cevap dilekçesi örneğinin iskeleti, kanundaki sırayı izler; tablo her bölümün dayanağını da gösterir:
| Bölüm | Örnek yazım (yer tutuculu) | Dayanak |
|---|---|---|
| Hitap | [Mahkemenin adı] Hâkimliğine | HMK m.129/1-a |
| Dosya numarası | Esas No: [yıl/sayı] | Uygulamadaki bölüm |
| Davacı | [Ad Soyad ya da unvan], Adres: [adres] | HMK m.129/1-b |
| Davalı | [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [numara], Adres: [adres] | HMK m.129/1-b, c |
| Vekili (varsa) | [Ad Soyad], Adres: [adres] | HMK m.129/1-ç |
| Konu | Dava dilekçesine karşı cevaplarımızın sunulmasıdır. | Uygulamadaki bölüm |
| Tebliğ tarihi | Dava dilekçesi tarafıma [gün.ay.yıl] tarihinde tebliğ edilmiştir. | HMK m.127 |
| İlk itirazlar (varsa) | [Yetki ya da tahkim itirazı ve gerekçesi] | HMK m.116, 117 |
| Açıklamalar | 1. [Davacının birinci iddiası ve buna karşı vakıa] 2. [İkinci iddia ve karşı vakıa] 3. [Varsa diğerleri] | HMK m.129/1-d |
| Deliller | [Her vakıa için belge, tanık, bilirkişi gibi deliller ve dosyadaki yerleri] | HMK m.129/1-e |
| Hukuki sebepler | [Dayandığınız kanun maddeleri] | HMK m.129/1-f |
| Sonuç ve istem | Yukarıda açıklanan sebeplerle [davanın reddine / talebinize uygun karar verilmesine] karar verilmesini saygıyla arz ederim. | HMK m.129/1-g |
| Tarih ve imza | [gün.ay.yıl] · [Ad Soyad] · imza | HMK m.129/1-ğ |
| Ekler | [Belge listesi] | HMK m.121, 129/2 |
7- Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi: HMK 136 ve 141
Cevap dilekçesinden sonra yazılı yargılamada iki dilekçe daha verilebilir. HMK 136'ya göre davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap dilekçesi; davalı da davacının cevabının kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir. Uygulamada cevaba cevap dilekçesine replik dilekçesi, ikinci cevap dilekçesine düplik dilekçesi de denir. Bu iki dilekçe hakkında, niteliğine aykırı düşmediği sürece dava ve cevap dilekçelerine ilişkin hükümler kıyasen uygulanır.
Bu dilekçelerin önemi HMK 141'den gelir: taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile iddia ya da savunmalarını serbestçe genişletebilir veya değiştirebilir; dilekçeler karşılıklı verildikten sonra ise iddia veya savunma genişletilemez ya da değiştirilemez. Bu sınırın istisnaları ıslah ve karşı tarafın açık muvafakatidir; ıslah için ıslah nedir yazımıza bakabilirsiniz. Dilekçeler aşaması bittikten sonra ön inceleme yapılır; mahkemenin dava başında verdiği ara kararları anlamak için tensip zaptı nedir yazımız yardımcı olur. Dilekçeler aşamasında üç dilekçe ve süreleri şöyledir:
| Dilekçe | Kim verir? | Süre başlangıcı |
|---|---|---|
| Cevap dilekçesi | Davalı | Dava dilekçesinin tebliği |
| Cevaba cevap dilekçesi | Davacı | Cevap dilekçesinin tebliği |
| İkinci cevap dilekçesi | Davalı | Cevaba cevabın tebliği |
8- Basit yargılama usulünde cevap dilekçesi: HMK 316-319
Her dava yazılı yargılama usulüyle görülmez. HMK 316, basit yargılama usulünün uygulandığı durumları sayar; örneğin sulh hukuk mahkemelerinin görevine giren dava ve işler, her çeşit nafaka davaları ile velayet ve vesayete ilişkin dava ve işler, hizmet ilişkisinden doğan davalar ve ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz gibi geçici hukuki koruma talepleri bu listededir. Geçici hukuki korumalar için ihtiyati tedbir nedir yazımıza bakabilirsiniz.
HMK 317'ye göre basit yargılamada da dava açılması ve davaya cevap verilmesi dilekçe ile olur ve cevap süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Ancak taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi veremezler. HMK 318'e göre taraflar tüm delillerini dilekçeleriyle birlikte açıkça bildirmek ve ellerindeki delilleri dilekçeye eklemek zorundadır; HMK 319'a göre savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı cevap dilekçesinin mahkemeye verilmesiyle başlar. Bu yüzden basit yargılamada cevap dilekçesi, savunmanın neredeyse tamamını taşıyan tek dilekçedir. Basit yargılamadaki ek süre kuralı da süre uzatım dilekçesi rehberinde anlatılır. Yazılı ve basit yargılamada cevap farkı şöyle özetlenebilir:
| Konu | Yazılı yargılama | Basit yargılama |
|---|---|---|
| Cevap süresi | İki hafta | İki hafta |
| Cevaba cevap | Verilebilir | Verilemez |
| Savunmayı genişletme | Dilekçeler aşaması bitince yasak | Cevap dilekçesiyle yasak başlar |
9- Cevap dilekçesini vermek ve dosyayı takip etmek
HMK 126'ya göre cevap dilekçesi davanın açıldığı mahkemeye verilir ve havale edildiği tarihte verilmiş sayılır. Dilekçe UYAP üzerinden de gönderilebilir; UYAP Doküman Editörü ile dilekçe hazırlamanın adımları için UYAP dilekçe yazma yazımıza, elinizdeki .udf dilekçeyi açıp düzeltmek için UDF düzenleyici aracına bakabilirsiniz. Benzer yapıdaki başka dilekçeler için istinaf dilekçesi örneği ve bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi yazılarımız da yer tutuculu örnek içerir.
Cevaplama'nın Dava Dosya Cevaplama hizmeti bu takipte yardımcı olmak için tasarlandı; Cevaplama hesabınızda ücretsiz deneme süresiyle kullanılabilir. UYAP'a kendi e-Devlet hesabınızla siz girersiniz, seçtiğiniz dosyanın evrakı şifreli kopyalanır ve hukuk asistanı evrakı ile kanunun resmî metnini okuyarak “dava dilekçesi ne zaman tebliğ edilmiş, cevap süresi hangi gün doluyor?” sorularınızı yanıtlar; isterseniz süre için hatırlatma kurar. Asistan hukuki danışmanlık vermez, savunmanızın ne olacağına karar vermez; dilekçeyi UYAP'a siz gönderirsiniz. Somut dosyanızda avukata danışın. Benzer rehberler için Dava Dosya Cevaplama kategorisine ve tüm yazılar için blog sayfasına bakabilirsiniz.
Cevap sürecinde tutulacak kayıt üç bilgiden oluşur:
- Tebliğ tarihi: dava dilekçesinin size tebliğ edildiği gün
- Son gün: iki haftalık sürenin bittiği gün
- Gönderim: dilekçeyi mahkemeye ya da UYAP'a siz verirsiniz
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Cevap dilekçesi süresi ne kadar?
HMK 127'ye göre dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Basit yargılama usulünde de HMK 317'ye göre cevap süresi iki haftadır.
Cevap dilekçesi verilmezse ne olur?
HMK 128'e göre süresi içinde cevap dilekçesi vermeyen davalı, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır. İlk itirazlar da cevap dilekçesinde ileri sürülmezse dinlenemez (HMK 117).
Cevap dilekçesi nereye verilir?
HMK 126'ya göre davanın açılmış olduğu mahkemeye verilir; dilekçeye davacı sayısı kadar örnek eklenir ve dilekçe havale edildiği tarihte verilmiş sayılır.
Cevaba cevap dilekçesi ne zaman verilir?
HMK 136'ya göre davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap dilekçesi verebilir. Davalı da bunun tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir.
Basit yargılamada cevaba cevap dilekçesi verilir mi?
Hayır. HMK 317'ye göre basit yargılama usulünde taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi veremezler.
Cevap dilekçesinde eksik varsa ne olur?
HMK 130'a göre mahkeme, taraf ve kimlik bilgileri, vekil bilgileri, mahkemenin adı ya da imza eksikse bir haftalık süre verir; bu sürede giderilmezse cevap dilekçesi verilmemiş sayılır. Somut dosyanızda avukata danışın.