Adli tatilde süreler: hukuk, ceza, idari yargı ve icrada süre nasıl işler?

1- Adli tatil nedir, ne zaman başlar ve ne zaman biter?

Adli tatil, mahkemelerin yaz aylarında yalnız kanunda sayılan dava ve işlere baktığı, öteki davaların görülmediği dönemdir. Tarihler kanunda sabittir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 102. maddesi şöyle der: “Adli tatil, her yıl yirmi temmuzda başlar, otuz bir ağustosta sona erer. Yeni adli yıl bir eylülde başlar.” Ceza yargılamasında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 331. maddesi, ceza işlerini gören makam ve mahkemelerin bir eylülde başlamak üzere yirmi temmuzdan otuz bir ağustosa kadar çalışmaya ara verdiğini söyler. İdari yargıda aynı tarihler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 61. maddesinde yazılıdır; bu kanun dönemi “çalışmaya ara verme” diye adlandırır.

Üç kanundaki tarihler bugün aynıdır; üç maddedeki tarih hükmü de 27/6/2013 tarihli 6494 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. İnternette farklı tarihler anlatan eski yazılara rastlayabilirsiniz; geçerli olan, kanunun güncel metnidir. Tarihler her yıl aynı kaldığı için yalnız haftanın günü değişir. 2026 yılının adli tatil takvimi şöyledir:

1. 20 Temmuz: adli tatil başlar (2026'da pazartesi).
2. 31 Ağustos: adli tatil sona erer (2026'da pazartesi).
3. 1 Eylül: yeni adli yıl başlar (2026'da salı).

2- Adli tatilde hangi davalar görülür?

Adli tatil bütün davaları durdurmaz. HMK 103'e göre adli tatilde “ancak” maddede sayılan dava ve işler görülür; listede olmayan davalar adli tatile tabidir ve duruşmaları tatilden sonraya kalır. Adli tatilde görülen başlıca davalar geçici hukuki koruma talepleri ile nafaka, soybağı, velayet ve vesayet işleridir; iş davaları ve çekişmesiz yargı işleri de listededir. Maddenin tam listesi şöyledir:

Listenin son maddesi pratikte önemlidir. İvedi sayılan dava ve işler iki yoldan doğar: ya bir kanun işi ivedi sayar ya da taraflardan biri ister ve mahkeme davanın ivedi görülmesine karar verir. Madde, tarafların anlaşması hâlinde ya da dava bir tarafın yokluğunda görülüyorsa hazır olan tarafın talebiyle bu işlere bakılmasının adli tatilden sonraya bırakılabileceğini de söyler. HMK 103'ün son fıkrasına göre bu kurallar bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay incelemelerinde de uygulanır.

• İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delillerin tespiti gibi geçici hukuki koruma talepleri ile bunlara itirazlar; deniz raporlarının alınması ve dispeçci atanması talepleri.
• Her çeşit nafaka davaları ile soybağı, velayet ve vesayete ilişkin dava ya da işler.
• Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi işleri ve davaları.
• İşçilerin hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle açtıkları davalar.
• Ticari defterlerin kaybından dolayı kayıp belgesi talepleri ile kıymetli evrakın kaybından doğan iptal işleri.
• İflas ve konkordato ile sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılmasına ilişkin işler ve davalar.
• Adli tatilde yapılmasına karar verilen keşifler ve tahkim hükümlerine göre mahkemenin görev alanına giren dava ve işler.
• Çekişmesiz yargı işleri.
• Kanunlarda ivedi olduğu belirtilen ya da taraflardan birinin talebiyle mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dava ve işler.

3- Adli tatilde dilekçe verilir mi, tebligat yapılır mı?

Evet. Davanız adli tatile tabi olsa bile adliye kapanmaz. HMK 103'ün üçüncü fıkrasına göre adli tatilde, tatile tabi dava ve işlerle ilgili olarak da dava, karşı dava, istinaf ve temyiz dilekçeleri ile bunlara verilen cevap dilekçeleri ve işlemden kaldırılan davaları yenileme dilekçeleri alınır; ilam verilir, her türlü tebligat yapılır ve dosya başka bir mahkemeye, bölge adliye mahkemesine ya da Yargıtay'a gönderilir. Adli tatilde de yapılan işlemler şunlardır:

Tebligat konusunda 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 33. maddesi de açıktır: “Resmi ve adli tatil günlerinde de tebligat caizdir.” HMK 91'e göre süreler taraflara tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başladığı için ağustosta gelen bir karar ya da dilekçe tebliğini beklemeye almayın. Elektronik tebligatta tebliğin hangi gün yapılmış sayıldığını e-tebligat süre hesaplama rehberimizde örnekle anlattık.

Adli tatilde dava da açabilirsiniz: dilekçe alınır ve kaydedilir, ancak dava tatile tabiyse duruşması tatilden sonra yapılır. Dilekçenin biçimi ve UYAP'ta hazırlanması için UYAP dilekçe yazma rehberine bakabilirsiniz.

• Dilekçeler alınır: dava, karşı dava, istinaf, temyiz, cevap ve yenileme dilekçeleri.
• Tebligat yapılır: her türlü tebligat tatilde de çıkarılır.
• İlam verilir: karar ilamı tatilde de verilebilir.
• Dosya üst mahkemeye gönderilir: bölge adliye mahkemesine ya da Yargıtay'a.

4- Hukuk davalarında süreler: tatilde biten süre bir hafta uzar

Hukuk davalarında adli tatil sürelerin işlemesini durdurmaz; HMK'da cezadaki gibi “süreler işlemez” diyen bir kural yoktur. Adli tatilin sürelere etkisi HMK 104'te tek cümleyle yazılıdır: “Adli tatile tabi olan dava ve işlerde, bu Kanunun tayin ettiği sürelerin bitmesi tatil zamanına rastlarsa, bu süreler ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.” Bu cümleden uzamanın üç koşulu çıkar: dava adli tatile tabi olmalı, süre HMK'nın tayin ettiği bir süre olmalı ve sürenin son günü tatil dönemine düşmeli.

Uzama kendiliğinden olur; mahkemeden ayrıca karar istemeniz gerekmez. Bir haftalık uzamayı hesaplarken HMK 92'deki hafta kuralı uygulanır: hafta olarak belirlenen süre, başladığı güne son haftada karşılık gelen günün tatil saatinde biter. Adli tatil 31 Ağustos'ta bittiğine göre uzatılmış süre 7 Eylül'de sona erer. HMK 93'e göre bu son gün resmî tatile rastlarsa süre, tatili takip eden ilk iş günü çalışma saati sonunda biter. Hukukta adli tatil süre hesabı şu sırayla yapılır:

Bir örnekle görelim. HMK 127'ye göre cevap dilekçesi verme süresi dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır. Adli tatile tabi bir davada dava dilekçesi 12 Ağustos 2026 Çarşamba günü tebliğ edildiyse iki haftalık süre 26 Ağustos 2026 Çarşamba günü, yani tatilin içinde biter; HMK 104 gereği süre 7 Eylül 2026 Pazartesi günü tatil saatinde sona erer. Tebliğ 21 Ağustos 2026 Cuma günü yapıldıysa iki hafta 4 Eylül 2026 Cuma günü dolar; son gün tatilin dışında kaldığı için uzama olmaz. Aynı kural kanun yolu süreleri için de geçerlidir; istinaf süresine etkisini istinaf süresi rehberimizde ayrıca anlattık.

Uzama yalnız adli tatile tabi davalar içindir. Nafaka, velayet ya da işçinin iş sözleşmesinden doğan davası gibi HMK 103'te sayılan ve tatilde de görülen işlerde HMK 104 uygulanmaz; bu dosyalarda süre tatil içinde de kendi son gününde biter.

1. Dava adli tatile tabi mi? HMK 103 listesinde değilse tabidir.
2. Süre tatil içinde mi bitiyor? Son günü tebliğ tarihinden hesaplayın.
3. Bitiyorsa bir hafta eklenir: süre 7 Eylül'de sona erer.
4. Son gün resmî tatilse iş gününe geçer (HMK 93).

5- Ceza yargılamasında adli tatil: süreler işlemez

Ceza yargılamasında kural farklıdır ve CMK 331'de yazılıdır. Maddenin dördüncü fıkrası şöyledir: “Adlî tatile rastlayan süreler işlemez. Bu süreler tatilin bittiği günden itibaren üç gün uzatılmış sayılır.” Hukuktaki bir haftalık uzamanın aksine cezada uzama üç gündür ve kanun, tatile rastlayan sürelerin işlemediğini ayrıca söyler.

CMK 331 tatilde yürüyen işleri de belirler. Soruşturma ile tutuklu işlere ilişkin kovuşturmaların ve ivedi sayılacak diğer hususların tatil süresince nasıl yerine getirileceğini, madde metnindeki adıyla Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu belirler. Tatil süresince bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay yalnız tutuklu hükümlere ilişkin ya da Meşhud Suçların Muhakeme Usulü Kanunu gereğince görülen işlerin incelemelerini yapar. Cezada adli tatil kuralı üç cümleyle özetlenir:

Ceza yargılamasında sürelerin hesabı CMK 39'dadır: gün ile belirlenen süreler tebligatın yapıldığının ertesi günü işlemeye başlar, hafta olarak belirlenen süre son haftada aynı adı taşıyan günün mesai saati bitiminde sona erer ve son gün bir tatile rastlarsa süre tatilin ertesi günü biter. “Süreler işlemez” ve “üç gün uzatılmış sayılır” cümlelerinin somut bir sürede birlikte nasıl uygulanacağı dosyanın durumuna göre değişebilir; ceza dosyanızda son günü bir avukatla teyit edin. Ceza davalarında istinaf ve temyiz süresinin hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden başladığını gerekçeli karar nedir yazımızda anlattık.

• Süre tatilde işlemez: CMK 331/4'e göre adlî tatile rastlayan süreler işlemez.
• Tatil bitince üç gün uzar: süreler tatilin bittiği günden itibaren üç gün uzatılmış sayılır.
• Tutuklu işler tatilde de yürür: üst mahkemeler tutuklu hükümlere ilişkin incelemeleri yapar.

6- İdari yargıda çalışmaya ara verme: yedi günlük uzama

İdare ve vergi mahkemelerinde adli tatilin adı “çalışmaya ara verme”dir. İYUK 61'e göre bölge idare, idare ve vergi mahkemeleri her yıl bir eylülde başlamak üzere yirmi temmuzdan otuz bir ağustosa kadar çalışmaya ara verir. Madde bir istisna da içerir: yargı çevresine dahil olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu il merkezi dışında kalan ve yalnız bir idare ya da bir vergi mahkemesi bulunan yerlerdeki idari yargı mercileri çalışmaya ara vermeden yararlanamaz ve görevlerine devam eder.

Ara verme süresince birden fazla idari yargı mercii olan yerlerde nöbetçi mahkeme, bölge idare mahkemeleri için nöbetçi daire kurulur. İYUK 62'ye göre nöbetçi mahkeme, yürütmenin durdurulmasına ve delillerin tespitine ait işlere ve kanunen belli süre içinde karara bağlanması gereken işlere bakar.

Sürelere etkisi İYUK 8'in üçüncü fıkrasındadır: “Bu Kanunda yazılı sürelerin bitmesi çalışmaya ara verme zamanına rastlarsa bu süreler, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır.” Kural İYUK'ta yazılı süreler içindir; örneğin İYUK 7'deki dava açma süresi, özel kanununda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür ve bu kanunda yazılı bir süredir. İYUK 8'e göre süreler tebliğ tarihini izleyen günden işlemeye başlar ve tatil günleri sürelere dahildir. İdari yargıda ara vermenin üç sonucu şunlardır:

• Nöbetçi mahkeme yürütmeyi durdurma ve delil tespiti işlerine bakar (İYUK 62).
• Süre ara vermede biterse yedi gün uzar (İYUK 8/3).
• İstisna: tek mahkemeli yerde ara verme yok. İl merkezi dışında yalnız bir idare ya da vergi mahkemesi bulunan yerlerdeki idari yargı mercileri çalışmaya ara vermeden yararlanamaz ve görevlerine devam eder (İYUK 61).

7- İcra takibi ve icra mahkemesi adli tatilde durur mu?

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nda (İİK) adli tatili düzenleyen bir madde bulunmaz. HMK 104'teki bir haftalık uzama da yalnız “bu Kanunun”, yani HMK'nın tayin ettiği süreler için yazılmıştır. İcra mahkemesi açısından İİK 18 belirleyicidir: icra mahkemesine arz edilen hususlar ivedi işlerden sayılır ve bu işlerde basit yargılama usulü uygulanır. HMK 103, kanunlarda ivedi olduğu belirtilen işlerin adli tatilde de görüleceğini söylediği için icra mahkemesindeki işler tatilde de görülür.

İİK'nın kendi tatil hükmü başka bir konuyu düzenler. İİK 51'e göre gece vakti ve tatil günlerinde takip muameleleri yapılamaz; ancak tatil günlerinde haciz ve tebligat yapılabilir, muhafaza tedbirleri de alınabilir. Sürelerin hesabı İİK 19'dadır: gün olarak belirlenen sürelerde ilk gün hesaba katılmaz, sürenin son günü resmî bir tatil gününe rastlarsa süre tatili takip eden günde biter ve süre son günün tatil saatinde bitmiş sayılır.

Pratik sonuç şudur: İİK 62'ye göre ödeme emrine itiraz süresi ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gündür ve kanunda bu süreyi adli tatil nedeniyle uzatan bir hüküm yoktur. Ağustosta gelen bir ödeme emrinde yedi günü İİK 19'a göre hesaplayın, adli tatilin bitmesini beklemeyin. Takibin türüne göre farklı süreler de olabileceği için somut dosyanızda bir avukata danışın. Adli tatilde icra için bilinmesi gerekenler:

• İcra mahkemesi işleri ivedi sayılır (İİK 18) ve adli tatilde de görülür.
• Tatil günlerinde haciz ve tebligat yapılabilir (İİK 51).
• Ödeme emrine itiraz süresi yedi gündür (İİK 62); kanunda adli tatil uzaması yazılı değildir.

8- Adli tatilde süreler: yargı kollarının karşılaştırması

Dört kanunu yan yana koyunca fark netleşir. Hukukta süre işler ve yalnız tatilde biterse uzar; cezada tatile rastlayan süre işlemez; idari yargıda süre ara vermede biterse yedi gün uzar; icrada ise adli tatile özgü bir kural yoktur. Yargı koluna göre adli tatilde süreler aşağıdaki tabloda özetlenir. Tablo kanun metinlerinden okunmuştur; özel kanunlar farklı süre öngörebilir.

9- Adli tatilden önce hazırlık ve ivedilik talebi

Temmuz başında dosyalarınızı gözden geçirmek tatil döneminin sürprizlerini azaltır. Önce davanızın HMK 103 listesinde olup olmadığına bakın: listede değilse dava adli tatile tabidir ve duruşması tatilden sonraya kalır. Davanın tatilde görülmesi sizin için önemliyse HMK 103, taraflardan birinin talebi üzerine mahkemenin davanın ivedi görülmesine karar verebileceğini söyler; karar mahkemenindir. Davanın başında tebliğ edilen tensip zaptında verilen süreler de tatil dönemine denk gelebilir; her sürenin son gününü ayrı ayrı yazın. Tatil öncesi hazırlık üç adımdır; son karar sizde kalır:

Cevaplama'nın Dava Dosya Cevaplama hizmeti bu hazırlıkta yardımcı olmak için tasarlandı; şu an davetle açılan erken erişim aşamasındadır. UYAP'a kendi e-Devlet hesabınızla siz girersiniz, şifreniz kaydedilmez; seçtiğiniz dosyanın evrakı sizin parolanızla şifreli olarak kopyalanır. Hukuk asistanı evrakı ve kanunun resmî metnini okuyarak “tebliğ ne zaman yapılmış, süre adli tatile rastlıyor mu?” sorularınızı yanıtlar ve isterseniz süre için hatırlatma kurar; önerdiği hatırlatma onayınız olmadan gönderilmez. Asistan hukuki danışmanlık vermez; dilekçeyi UYAP'ta siz verirsiniz. Benzer rehberler için Dava Dosya Cevaplama kategorisine, tüm yazılar için blog sayfasına ve UDF tarafı için UDF ve UYAP rehberlerine bakabilirsiniz.

• Tebliğ tarihi: evraktan okunur.
• Davanın türü: HMK 103 listesiyle karşılaştırılır.
• Son gün: kanun maddesiyle hesaplanır.

10- Adli tatilde sık yapılan hatalar

Adli tatil yılda bir kez geldiği için kuralları kolay karışır. Süre kaçarsa sonuç ağırdır: HMK 94'e göre kanunun belirlediği süreler kesindir ve kesin süre içinde yapılması gereken işlemi süresinde yapmayan tarafın o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar. Elde olmayan sebeplerle kaçırılan süre için HMK 95'teki eski hâle getirme yolunu istinaf süresi rehberimizin son bölümünde anlattık. Evrakınız UDF biçimindeyse UDF dosyası nedir yazımıza ve ücretsiz UDF görüntüleyiciye bakabilirsiniz. Adli tatilde sık yapılan hatalar şunlardır:

• Adli tatilde bütün sürelerin durduğunu sanmak: hukukta süre işler, yalnız tatilde biterse bir hafta uzar (HMK 104).
• Tatilde gelen tebligatı bekletmek: tebligat tatilde de yapılır ve süre tebliğle başlar (Tebligat K. 33, HMK 91).
• Her davada uzama olduğunu sanmak: nafaka ve iş davası gibi tatilde görülen işlerde HMK 104 uygulanmaz.
• İcra sürelerini adli tatille uzatmak: İİK'da adli tatil hükmü yoktur; ödeme emrine itiraz süresi yedi gündür (İİK 62).
• Yargı kollarını karıştırmak: uzama hukukta bir hafta, cezada üç gün, idari yargıda yedi gündür.

Kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.91-95, 102-104, 127) — mevzuat.gov.tr
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m.39, 331) — mevzuat.gov.tr
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (m.7, 8, 61, 62) — mevzuat.gov.tr
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m.18, 19, 51, 62) — mevzuat.gov.tr
• 7201 sayılı Tebligat Kanunu (m.33) — mevzuat.gov.tr